અમેરિકન ટેક્ કંપની Nvidiaની ટીમ દિલ્હીમાંઃ ભારતમાં GPUsઅને ‘DGX સ્પાર્ક’ ડિવાઈઝ બનાવશે

DGX Spark આ નાનકડું ઉપકરણ ૧ પેટાફ્લોપ (1 petaFLOP) જેટલું શક્તિશાળી કમ્પ્યુટિંગ પરફોર્મન્સ આપી શકે છે. એટલે કે, તે સેકન્ડમાં કરોડો ગણતરીઓ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે-તેને ચલાવવા માટે હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટની જરૂર પડતી નથી.

નવી દિલ્હી, 9 જાન્યુઆરીઃ  ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ગ્લોબલ ચિપમેકર કંપની Nvidia ની ટીમ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં ભારતમાં ‘સોવરેન ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ’ (GPUs) ના વિકાસ અને ‘DGX સ્પાર્ક’ જેવા એજ ડિવાઈસ (Edge devices) ના સ્થાનિક ઉત્પાદન અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. Ashwini Vaishnaw met NVIDIA team and discussed development of sovereign GPUs and manufacturing of edge devices like DGX Spark in Bharat.

તેની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:

પાવરફુલ પરફોર્મન્સ: આ નાનકડું ઉપકરણ ૧ પેટાફ્લોપ (1 petaFLOP) જેટલું શક્તિશાળી કમ્પ્યુટિંગ પરફોર્મન્સ આપી શકે છે. એટલે કે, તે સેકન્ડમાં કરોડો ગણતરીઓ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

• ઇન્ટરનેટ વગર કાર્યક્ષમ: તેની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેને ચલાવવા માટે હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટની જરૂર પડતી નથી. તે સ્થાનિક રીતે (On-device) ડેટા પ્રોસેસ કરી શકે છે, જે તેને સુરક્ષિત બનાવે છે.

  વિશાળ AI મોડલ માટે સક્ષમ: તે ૨૦૦ અબજ પેરામીટર્સ (200 billion parameters) સુધીના મોટા AI મોડલ્સને હેન્ડલ કરી શકે છે, જે સામાન્ય રીતે માત્ર મોટા સર્વર્સ પર જ શક્ય હોય છે.

  ઉપયોગિતા: તેનો ઉપયોગ રેલવે ટ્રેકનું નિરીક્ષણ કરવા, દરિયાની વચ્ચે જહાજોમાં, અંતરિયાળ વિસ્તારની હોસ્પિટલોમાં, સંરક્ષણ ક્ષેત્રે અને ફેક્ટરીઓમાં ઓટોમેશન માટે કરવામાં આવે છે.

ભારત માટે મહત્વ: ભારત સરકાર Nvidia સાથે મળીને આ ડિવાઈસનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ (Local Manufacturing) કરવા માંગે છે, જેથી ભારતીય રેલવે અને હેલ્થકેર સિસ્ટમને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ ટેકનોલોજી દ્વારા વધુ સ્માર્ટ બનાવી શકાય.

DGX ડિવાઈસ શું છે? DGX ડિવાઈસ એ સેન્સર, કેમેરા અને રાઉટર જેવા હાર્ડવેર ઘટકો છે, જે નેટવર્કમાં ડેટા જ્યાં ઉત્પન્ન થાય છે તેની એકદમ નજીક રાખવામાં આવે છે. તે માહિતીને ક્લાઉડ કે ડેટા સેન્ટરમાં મોકલતા પહેલા સ્થાનિક સ્તરે જ પ્રોસેસ કરે છે.

સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, સ્થાનિક સ્તરે વિકસાવવા માટે આયોજિત આ ઉપકરણો “૧ પેટાફ્લોપ (1 petaFLOP) સુધીનું પરફોર્મન્સ આપી શકે છે અને ૨૦૦ અબજ પેરામીટર્સ સુધીના મોડલ માટે સુરક્ષિત ઇન્ફરન્સિંગ પૂરું પાડે છે.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “આ કોમ્પેક્ટ GPU ને ઇન્ટરનેટની જરૂર પડતી નથી. તે રેલવે, શિપિંગ, હેલ્થકેર, શિક્ષણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં એપ્લિકેશન માટે અત્યંત અનુકૂળ છે.”

એનવીડિયા (Nvidia) એક વિશ્વવિખ્યાત અમેરિકન ટેક્નોલોજી કંપની છે, જે મુખ્યત્વે ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ (GPU) અને સેમિકન્ડક્ટર્સના ઉત્પાદન માટે જાણીતી છે. ૧૯૯૩માં સ્થપાયેલી આ કંપની શરૂઆતમાં માત્ર વીડિયો ગેમિંગ માટે ગ્રાફિક્સ કાર્ડ્સ બનાવતી હતી, પરંતુ આજે તે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્રાંતિની કરોડરજ્જુ બની ગઈ છે.

Nvidia ની શક્તિશાળી ચિપ્સનો ઉપયોગ સુપર કોમ્પ્યુટર્સ, ડેટા સેન્ટર્સ અને સેલ્ફ-ડ્રાઇવિંગ કારમાં થાય છે. આધુનિક AI મોડલ્સ (જેમ કે Gemini અથવા ChatGPT) ના નિર્માણમાં તેની ટેક્નોલોજી અનિવાર્ય છે. CEO જેન્સન હુઆંગના નેતૃત્વમાં, Nvidia આજે વિશ્વની સૌથી કિંમતી ટેક કંપનીઓમાં સ્થાન પામે છે. ભારત સાથેના તેના વધતા સહયોગને કારણે દેશમાં AI અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ આવવાની અપેક્ષા છે.

• ભારતમાં GPUs નું ઉત્પાદન: આઈટી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે Nvidia સાથે મળીને ભારતમાં ‘સોવરેન GPUs’ વિકસાવવા અને ‘DGX સ્પાર્ક’ જેવા એજ ડિવાઈસનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન કરવા માટે ચર્ચા કરી છે.

• ઈન્ટરનેટ વગર ચાલતી ટેકનોલોજી: આ નવા કોમ્પેક્ટ GPUs ને ઈન્ટરનેટની જરૂર પડતી નથી. તે ૧ પેટાફ્લોપ (1 petaFLOP) જેટલું શક્તિશાળી પરફોર્મન્સ આપે છે, જે રેલવે, શિપિંગ, શિક્ષણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં હેલ્થકેર માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે.

• ડીપ-ટેક ક્ષેત્રમાં મોટું રોકાણ: ‘ઇન્ડિયા ડીપ ટેક એલાયન્સ’ દ્વારા ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે $850 મિલિયન (આશરે ₹7,000 કરોડ) ના નવા મૂડી રોકાણની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે સેમિકન્ડક્ટર, AI અને રોબોટિક્સ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપશે.

• મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનવાની દિશા: ભારત સરકારના $12 બિલિયનના સંશોધન ફંડની મદદથી ભારત હવે માત્ર સર્વિસ-આધારિત અર્થતંત્રને બદલે વૈશ્વિક ‘મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઇનોવેશન હબ’ બનવાની મહત્વાકાંક્ષા ધરાવે છે.

ડીપ-ટેક ઇકોસિસ્ટમ માટે મોટું રોકાણ: Nvidia એ અગાઉ ભારતના ઝડપથી વિકસતા ડીપ-ટેક ઇકોસિસ્ટમને ટેકો આપવા માટે ભારતીય અને યુએસ રોકાણકારો સાથે સહયોગની જાહેરાત કરી હતી. ‘ઇન્ડિયા ડીપ ટેક એલાયન્સ’ દ્વારા $850 મિલિયન (આશરે ₹7,000 કરોડથી વધુ) ની નવી મૂડીની પ્રતિબદ્ધતા જાહેર કરવામાં આવી છે. સપ્ટેમ્બરમાં $1 બિલિયનના પ્રારંભિક ફંડ સાથે શરૂ થયેલા આ જોડાણનો હેતુ સેમિકન્ડક્ટર્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), રોબોટિક્સ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી જેવા અદ્યતન ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા સ્ટાર્ટઅપ્સને મદદ કરવાનો છે.

ભારત સરકાર દ્વારા હાઇ-ટેક સેક્ટરમાં રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ (R&D) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે $12 બિલિયનના ફંડની જાહેરાત બાદ આ રોકાણ આવ્યું છે. આ પગલું સર્વિસ-ડ્રિવન ઇકોનોમીમાંથી મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઇનોવેશન હબ તરફ આગળ વધવાની ભારતની વધતી જતી મહત્વાકાંક્ષા દર્શાવે છે. આનાથી ભારતના ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે વેન્ચર કેપિટલ મેળવવું સરળ બનશે.

વડાપ્રધાન મોદીની સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે બેઠક: અશ્વિની વૈષ્ણવે અન્ય એક પોસ્ટમાં નોંધ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ‘ઈન્ડિયા AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ 2026’ પહેલા ૧૨ સ્થાનિક સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે રાઉન્ડ ટેબલ બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. આ સ્ટાર્ટઅપ્સ જવાબદાર, સર્વસમાવેશક અને વૈશ્વિક સ્તરે સુસંગત AI ઇનોવેશન્સ પર કામ કરી રહ્યા છે. આ ૧૨ સ્ટાર્ટઅપ્સ ઈ-કોમર્સ, માર્કેટિંગ, એન્જિનિયરિંગ સિમ્યુલેશન, મટિરિયલ રિસર્ચ, હેલ્થકેર અને મેડિકલ રિસર્ચ સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત છે.