Western Times News

Latest News from Gujarat India

ગંગાજળમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે!

નદીમાં રસાયણોના ઠલવાતા ઝેરી કચરાને કારણે પ્રદૂષણની માત્રા વધતી જવાથી ગંગાજળમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ક્રમશઃ ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે

તાજેતરમાં બિહારના બકસર જિલ્લામાં ગંગા નદીમાં તરતી ઘણી લાશો જાેવા મળતા હડકંપ મચી ગયો છે. આ લાશો ફૂલેલી અને સડેલી હતી. આ ભયાનક નજારો ભારતમાં કોવિડ સંકટ કેટલું ખતરનાક તે બતાવવા માટે પૂરતું છે. બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશને અડીને આવેલા ચોસા શહેરના ગંગા તટ પર લગભગ પણ બધી લાશો જાેવા મળી હતી.

સ્થાનિક પ્રશાસનનું માનવું છે કે આ લાશો ઉત્તર પ્રદેશથી પાણીના પ્રવાહમાં વહીને આવી છે. આ લાશો કોરોના દર્દીઓની હતી ! પ્રશાસનનો અંદાજ છે કે પરિવારજનોને આ લાશ દફન કરવા માટે કોઈ સ્થાન મળ્યું નહીં હોય તો તેમણે ગંગામાં પધરાવી દીધા હશે.

ગંગાની ડોલફિન હવે લુપ્તપ્રાયઃ થઈ ગઈ છે, ઘડિયાળ, મગરમચ્છ અને કાચબા જેવા જીવો ઝડપથી લુપ્ત થઈ રહ્યા છે

આ પરંપરા પાછળનું કારણ, સ્થાનિક સામાજિક કાર્યકર્તાનું કહેવુ છે કે આ વિસ્તારમાં ગંગાના મૃતદેહો વહેવાની પરંપરા સદીઓ જૂની છે. તેમનું કહેવું છે કે બિહાર અને ઉત્તરપ્રદેશમાં આવા સેંકડો ગામો છે, જેમાં આ પરંપરા ચાલી રહી છે લોકો માને છે કે ગંગામાં પાણી વહીને માણસને આઝાદી મળે છે. જાેકે, હિંદુ ધાર્મિક વિધિઓમાં મોટાભાગના સંસ્મરણો બાળીને કરવામાં આવે છે પરંતુ ગંગાના કાંઠે વસનારા લોકો માટે ગંગા સિવાય બીજું કશું નથી, તેથી ગંગા વિના આ વિસ્તારમાં કોઈ સંસ્કાર ન થઈ શકે.

તેથી જ લાશોનો ઢગલો મળ્યો, આ પહેલીાવર બન્યંુ નથી. આ પરંપરા જુની છે પરંતુ આ વખતે વધુ મોત નીપજ્યા, આ કારણે લાશોનો ઢગલો એક સાથે મળી આવ્યો. તેમણે કહ્યું કે અગાઉ મૃત્યુ પામેલા લોકોની સંખ્યા જેટલી નથી તેટલી આજે હતી. આ જ કારણ છે કે અહીં મોટી સંખ્યામાં શબ મળી આવી હતી

તેમણે કહ્યું કે ગંગાને સાફ કરવા માટે જે પણ પ્રોજેકટ ચાલી રહ્યા છે તેમાં પાણીનો પ્રવાહ અટકાવવાનો કોઈ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો નથી. આ જ કારણ છે કે આ પરંપરા આજે પણ ચાલુ છે. સમય સાથે, આ પરંપરાનો અંત લાવવા અથવા લોકોને જાગૃત કરવા માટે કોઈ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જેના કારણે ગંગામાં પ્રદૂષણ વધી રહ્યું છે.

જાે કોરોના સમયગાળામાં ચેપ લાગવાના કારણે મૃત્યુ પછી લાશને આ રીતે ગંગામાં ઉતારવામાં આવી રહી છે, તો તેના પરિણામો પણ જીવલેણ હોઈ શકે છે. આવા અનેક કારણોને કારણે ગંગા ની પ્રદૂષિત થઈ રહી છે અને તેમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ પણ ઘટી રહ્યું છે.

શાસ્ત્રોમકાં જેને અત્યંત પવિત્ર, શુદ્ધ નદી કહી છે તે ગંગા નદીના ગંગાજળમાં ઓક્સિજનની માત્રા ઝડપથી ઘટી રહી છે, જે ચિંતાનું કારણ બન્યું છે જેને કારણે ગંગા નદીની જળસૃષ્ટિ માટે મોટો ખતરો ઉભો થયો છે. વિજ્ઞાનીઓની દૃષ્ટિએ પાણીમાં વસતા જળચર સજીવો માટે પાણીમાં ઓગળેલો ઓક્સિજન જરૂરી હોય છે

તે મુજબ પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ લીટર ઓછામાં ઓછું પ મિલી ગ્રામ હોવું જાેઈએ પરંતુ ગંગા જેવી પવિત્ર નદીમાં રસાયણોના ઠલવાતા ઝેરી કચરાને કારણે પ્રદુષણની માત્રા વધતી જતી હોવાથી ગંગાજળમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ક્રમશઃ ઝડપથી ઘટતું જતું હોવાથી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

નિષ્ણાતો દ્વારા ગંગાજળ પ્રદુષણ ઉપર ચાલી રહેલા સંશોધનમાં ચોંકાવી દે એવા ઘણાં પરિણામો સામે આવ્યા છે. કાનપુર, અલ્હાબાદ, વારાણસી અને પટના જેવાં મોટા શહેરોની તમામ ગંદકી સાથે ખતરનાક રસાયણ ગંગાના પાણીને ઝેરીલું બનાવી રહ્યા છે.

ગંગાજળ પ્રદુષણ ઉપર સંશધન કરી રહેલા વંદના શ્રીવાસ્તવે કહ્યું હતું કે ગંગાજળમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે. ગંગાજળમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ૯ થી ૧૧ મિલિગ્રામ પ્રતિલીટરથી વધુ હોવું જાેઈએ. પીવાયોગ્ય પાણીમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ૮ મિલિગ્રામ પ્રતિલિટરથી વધુ હોવું જાેઈએ જયારે હુગલી પાસે ગંગામાં એ પ્રમાણ માત્ર ૧.ર થી ર મિલિ ગ્રામ પ્રતિલીટર રહી ગયું છે. આ કારણે જળસૃષ્ટિના જીવોની સંખ્યા ઝડપથી ઘટી રહી છે. પ્રદુષણને કારણે ઉદ્યોગોમાંનું અને ગટરનું પાણી નદીમાં ઠલવાઈ રહ્યું છે.

ગંગાનું પાણી પીવાલાયક કે સ્નાન કરવા માટે પણ હવે રહ્યુ નથી પરંતુ સિંચાઈ માટે પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકાય તેમ નથી, એવું પણ પર્યાવરણવાદીઓ ચેતવી રહ્યા છે.

ગંગા નદીમાં શ્રદ્ધાના ઘોડાપુર હંમેશા વહેતા હોવાથી તેની સાથે મોક્ષ માટે માનવી તથા પશુઓના મડદાં, અસ્થિ, રાખ વગેરે ગંગામાં જ પધરાવે છે અમુક જગ્યાએ તો ગંગાનું પાણી પણ સાવ કાળું થઈ ગયું છે, કારણ કે તેમાં અગ્નિસંસ્કાર પછી ચિત્તાની રાખ, કોલસા તથા અડધા બળેલાં લાકડાં પણ ગંગામાં પધરાવી દેવાતા હોવાથી કાર્બનિક તત્વોનું વધતુ જવાથી ગંગામાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઘટતું જવાથી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

જેટલા ઓછા તેટલું પાણી શુદ્ધ કહેવાય છે. લીટર દીઠ ૩નું પ્રમાણ સલામત ગણાય પરંતુ દુષિત નદીમાં તેનું પ્રમાણ ૬૦થી ૭૦ જાેવા મળ્યું છે. આમ તો વહેતા પાણીમાં એક કુદરતી શક્તિ હોય છે કે તે વહેતા પાણીમાં બળતા કચરાનું પ્રમાણ ઓછું કરે છે, ઘડિયાળ, મગરમચ્છ અને કાચબા જેવા જીવો ઝડપથી લુપ્ત થઈ રહ્યા છે

અને માછલીઓની પણ ઘણી પ્રજાતિઓ ઉપર સંકટના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં સ્વચ્છ ગંગા રિસર્ચ લેબોરેટરીએ વારાણસીકાંઠે અભ્યાસ કરી તારણ કાઢતા જણાવ્યું હતું કે ઉપરવાસની ગંગામાં માનવ મળમૂત્રમાં થતા બેકટેરિયાનું પ્રમાણ ૧૩ ગણું વધારે હતું જે હઠવાસમાં વધીને ૩૦૦ ગણું થઈ ગયું હતું. વર્ષો પહેલા ગંગાના નિર્મળ જળમાં દેખાતી માછલીઓ હવે દેખાતી નથી.

એક અંદાજ મુજબ ગંગામાં રોજેરોજ ૧૩૪ લીટર ગટરનું ગંદુ પાણી ઠલવાય છે. તે લોકો તેને હવે ગટરગંગા તરીકે પણ ઓળખતા થયા છે. અલ્હાબાદ અને વારાણસીમાં આજે પણ ગટરનું ગંદુ પાણી ઠલવાય છે એટલું જ નહિ કાનપુરના ચામડાના ર૦૦ કારખાનાઓમાંથી અતિઝેરી ગણાતા કોમિયમવાળું દુષિત પાણી ગંગામાં વહ્યા કરે છે.

રાજયના પ્રદુષણ વિભાગનું તો કહેવું છે કે જળના શુદ્ધિકરણ માટેની ટેકનોલોજી કોમિયમ કેડમિયમ અને સીસા જેવા અતિઝેરી પ્રદુષકોને બિનઅસરકારક બનાવી શકે તેમ નથી. ગંગા નદીને કાંઠે અસંખ્ય કારખાનાઓ આવેલા હોવાથી આ કારખાનાનું ઝેરી રસાયણોવાળું પાણી ગંગા નદીમાં ઠલવાતું હોવાથી આ ગંગાજળ હવે ઝેરી બની ચુકયું છે.

ગંગાનંદીને કાંઠે શહેરીકરણનો પ્રભાવ વધ્યા પછી નદીકાંઠે પ્રદૂષિત કચરો ઠાલવવાનું પ્રમાણ દિનપ્રતિદિન વધતું જઈ રહ્યું છે. ગંગા નદીને કાંઠે ૩૧ જેટલા શહેર અને ૮૯ નગર વસેલા છે તે પૈકીનું એક માત્ર કાનપુર શહેર જ રોજે રોજ ર૦ કરોડ લીટર ગંદુ પાણી ગંગા નદીમાં ઠાલવે છે ત્યારે સાચા અર્થમાં કહી શકાય કે રામ તેરી ગંગા સચમૂચ મૈલી હો ગઈ હૈ !

Copyright © All rights reserved. | Developed by Aneri Developers