RBI રિપોર્ટ: પડકારજનક વૈશ્વિક સ્થિતિ વચ્ચે પણ ભારતીય અર્થતંત્ર મજબૂત અને સ્થિર

ભારતીય બેંકોની સ્થિતિ સુદ્રઢ, પરંતુ વધી રહ્યું છે ઘરગથ્થુ દેવું: RBIનો ફાઇનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી રિપોર્ટ

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા છતાં ભારતનું અર્થતંત્ર સુરક્ષિત; સુધરી રહી છે બેંકોની એસેટ ક્વોલિટી

નવી દિલ્હી,  વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને પડકારો હોવા છતાં, ભારતનું અર્થતંત્ર મજબૂત ઘરેલું માંગ અને યોગ્ય આર્થિક નીતિઓને કારણે ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ તેના તાજેતરના ફાઇનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી રિપોર્ટ (FSR) માં આ બાબત પર ભાર મૂક્યો છે.

નાણાકીય સિસ્ટમની મજબૂતી

સેન્ટ્રલ બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતની નાણાકીય સિસ્ટમ સ્થિર અને લવચીક છે. મજબૂત બેલેન્સ શીટ અને બજારમાં ઓછી અસ્થિરતાને કારણે દેશનું આર્થિક માળખું સુરક્ષિત છે. જોકે, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વેપાર સંબંધિત બાહ્ય અનિશ્ચિતતાઓને કારણે નજીકના ભવિષ્યમાં થોડું જોખમ રહેવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

વૈશ્વિક બજારમાં છુપાયેલા જોખમો

રિપોર્ટમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) માં રોકાણ અને નાણાકીય પગલાંના સહારે ટકી રહ્યું છે. પરંતુ, ઊંચા જાહેર દેવા અને બજારમાં અચાનક આવતા મોટા ઘટાડા (correction) નું જોખમ હજુ પણ યથાવત છે. નોન-બેંક નાણાકીય સંસ્થાઓનું વધતું જોડાણ અને ‘સ્ટેબલકોઇન્સ’ (Stablecoins) નો વિકાસ વૈશ્વિક નાણાકીય સિસ્ટમને નબળી પાડી શકે છે.

બેંકો અને NBFCs ની સ્થિતિ

• કોમર્શિયલ બેંકો: ભારતની શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ બેંકો (SCBs) ની તબિયત સુધારા પર છે. તેમની પાસે પૂરતી મૂડી (Liquidity) છે અને નફાકારકતામાં પણ વધારો થયો છે.

• સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ: RBI ના સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ દર્શાવે છે કે કોઈપણ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં પણ ભારતીય બેંકો અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ નુકસાન સહન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

• NBFCs: નોન-બેંકિંગ ફાયનાન્સ કંપનીઓ પણ મજબૂત મૂડી અને સુધરેલી એસેટ ક્વોલિટી સાથે મજબૂતીથી કામ કરી રહી છે.

રિપોર્ટમાં એક ચિંતાજનક પાસું એ પણ સામે આવ્યું છે કે, માર્ચ ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં ભારતનું ઘરગથ્થુ દેવું વધીને જીડીપીના ૪૧.૩ ટકા પર પહોંચી ગયું છે. જે તેની પાંચ વર્ષની સરેરાશ ૩૮.૩ ટકા કરતા વધુ છે. આ દેવામાં મોટો હિસ્સો કન્ઝમ્પ્શન (વપરાશ) સંબંધિત લોનનો છે. જોકે, અન્ય ઉભરતા અર્થતંત્રોની સરખામણીમાં ભારતનું દેવું હજુ પણ નીચું હોવાનું RBI એ જણાવ્યું છે.