વેનેઝુએલા સંકટ: નિકોલસની ધરપકડ મુદ્દે UN સુરક્ષા પરિષદમાં અમેરિકા અને રશિયા-ચીન આમને-સામને

યુએન ચાર્ટરની વિરુદ્ધ અમેરિકાનો આ “ગેરકાયદેસર સશસ્ત્ર હુમલો” વેનેઝુએલાના કુદરતી સંસાધનો મેળવવાના હેતુથી પ્રેરિત હતો.

અમેરિકાએ કહ્યું, “આ યુદ્ધ નથી, ગુનેગાર સામેની કાર્યવાહી છે.”-યુએન સુરક્ષા પરિષદ: નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ મુદ્દે અમેરિકાનો બચાવ

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં વેનેઝુએલાના નેતા નિકોલસ માદુરોની ધરપકડને લઈને મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકાએ આ કાર્યવાહીને ‘યુદ્ધ’ નહીં પણ ‘કાયદા અમલીકરણ કામગીરી’ (law enforcement operation) ગણાવી છે. જ્યારે ચીન અને રશિયા જેવા દેશોએ આ ઘટનાની આકરી ટીકા કરી છે, ત્યારે બ્રિટન અને ફ્રાન્સ જેવા સાથી દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના દ્રષ્ટિકોણથી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ:

• અમેરિકાનો પક્ષ: અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ વેનેઝુએલા સામેનું યુદ્ધ નથી, પરંતુ એક ડ્રગ તસ્કર (narcotrafficker) વિરુદ્ધની કાયદાકીય કાર્યવાહી છે, જેણે 15 વર્ષથી અમેરિકા વિરુદ્ધ ગુના કર્યા છે.

• ચીન અને રશિયાનો વિરોધ: રશિયાએ માદુરોને ‘કાયદેસર રીતે ચૂંટાયેલા’ પ્રમુખ ગણાવી તાત્કાલિક મુક્તિની માંગ કરી છે, જ્યારે ચીને આ ઘટનાને અમેરિકાની ‘દાદાગીરી’ ગણાવી તેની સખત નિંદા કરી છે.

• સાથી દેશોની દ્વિધા: બ્રિટન અને ફ્રાન્સે માદુરો પર માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનનો આરોપ લગાવ્યો હોવા છતાં, અમેરિકાની સૈન્ય કાર્યવાહીને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા અને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ ગણાવી છે.

• વેનેઝુએલાનો પ્રતિભાવ: વેનેઝુએલાના પ્રતિનિધિએ આ ઘટનાને ‘દેશના વડાનું અપહરણ’ ગણાવ્યું છે અને આક્ષેપ કર્યો છે કે અમેરિકાનો મુખ્ય હેતુ વેનેઝુએલાના કુદરતી સંસાધનો પડાવવાનો છે.

• પ્રાદેશિક અસરો: ટ્રિનિદાદ અને આર્જેન્ટિનાએ અમેરિકાને સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ કોલંબિયા અને મેક્સિકો જેવા લેટિન અમેરિકન દેશોએ આ હસ્તક્ષેપને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે જોખમી ગણાવ્યો છે.

વેનેઝુએલાના નેતા નિકોલસ માદુરોની ધરપકડને કારણે સુરક્ષા પરિષદમાં સાથી પક્ષો અને વિરોધીઓ બંનેની ટીકાનો સામનો કરી રહેલા અમેરિકાએ તેનો બચાવ કરતા તેને “કાયદાના અમલીકરણની કાર્યવાહી” (law enforcement operation) ગણાવી છે અને યુદ્ધ નહીં.

સોમવારે યોજાયેલી કાઉન્સિલની કટોકટીની બેઠકમાં, અમેરિકાના સાથી અને પરિષદના કાયમી સભ્યો એવા ફ્રાન્સ અને બ્રિટને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના પરિપ્રેક્ષ્યમાં વોશિંગ્ટનની હળવી ટીકા કરી હતી. અન્ય બે કાયમી સભ્યો, ચીન અને રશિયાએ અમેરિકા પર આકરા પ્રહારો કર્યા અને માદુરોની તાત્કાલિક મુક્તિની માંગ કરી.

“વેનેઝુએલા કે તેના લોકો સામે કોઈ યુદ્ધ નથી,” અમેરિકાના કાયમી પ્રતિનિધિ માઈક વોલ્ટ્ઝે વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોને ટાંકીને જાહેર કર્યું. “અમે કોઈ દેશ પર કબજો નથી કરી રહ્યા.“

અમેરિકા વેનેઝુએલા પર આક્રમણ કરીને યુએન ચાર્ટર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું હોવાની દલીલોને નકારતા તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, “આ કાયદાના અમલીકરણ માટેની એક કાર્યવાહી હતી.“

તેમણે ઉમેર્યું, “અમેરિકાએ એક નાર્કો-ટ્રાફિકરની ધરપકડ કરી છે જે હવે છેલ્લા 15 વર્ષોથી અમારા લોકો સામે કરેલા ગુનાઓ માટે કાયદાના શાસન મુજબ અમેરિકામાં ટ્રાયલનો સામનો કરશે.“

કાઉન્સિલની બેઠક એવા સમયે મળી જ્યારે શનિવારે વેનેઝુએલાના એક સુરક્ષિત સૈન્ય મથકેથી પકડાયેલા માદુરોને મેનહટનમાં યુએનની દક્ષિણે આવેલી યુએસ કોર્ટમાં નાર્કો-ટેરરિઝમના આરોપો હેઠળ પ્રથમ વખત રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

વેનેઝુએલાના કાયમી પ્રતિનિધિ સેમ્યુઅલ રેનાલ્ડો મોન્કાડાએ પ્રતિક્રિયા આપતા અમેરિકા પર “રાષ્ટ્રના વડાના અપહરણ”નો આરોપ મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે યુએન ચાર્ટરની વિરુદ્ધ અમેરિકાનો આ “ગેરકાયદેસર સશસ્ત્ર હુમલો” તેના દેશના કુદરતી સંસાધનો મેળવવાના હેતુથી પ્રેરિત હતો.