વિશ્વના સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં લાહોર પ્રથમ ક્રમે: ૪૫૦ થી વધુ AQI સાથે સ્થિતિ ‘જોખમી’

ઇસ્લામાબાદ, સ્વિસ એર ક્વોલિટી મોનિટર IQAir મુજબ, લાહોર ૪૫૦ થી વધુ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) સાથે વૈશ્વિક પ્રદૂષણ ચાર્ટમાં ટોચ પર રહ્યું છે. પાકિસ્તાનના અગ્રણી અખબાર ‘ડોન’ (Dawn) ના અહેવાલ મુજબ, બુધવારે ૪૫૨ AQI સાથે લાહોર વિશ્વનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર બન્યું હતું, જ્યારે કરાચી ૧૭૯ AQI સાથે નવમા ક્રમે હતું.

પાકિસ્તાનમાં વાયુ પ્રદૂષણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સૌથી મોટી પર્યાવરણીય કટોકટી બની ગઈ છે. ખાસ કરીને શિયાળાના મહિનાઓમાં લાહોર જેવા શહેરો સ્મોગ (ધુમ્મસ અને પ્રદૂષણનું મિશ્રણ) થી ઘેરાયેલા રહે છે. આ માટે ઉદ્યોગોનો ધુમાડો, વાહનોનું પ્રદૂષણ, પરાળી સળગાવવી અને હવાની ગતિ જેવા પરિબળો જવાબદાર છે.

મંગળવારે, પાકિસ્તાનના મુખ્ય શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તા “બિનઆરોગ્યપ્રદ” થી “જોખમી” સ્તરે પહોંચતા એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે લાહોરનો AQI ૫૦૧ નોંધાયો હતો. એજન્સીએ રહેવાસીઓને સલાહ આપી છે કે, “બહાર જવાનું ટાળો, બારીઓ બંધ રાખો, બહાર જતી વખતે માસ્ક પહેરો અને ઘરમાં એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરો.”

પંજાબ પ્રાંતની સ્થિતિ: ૧૭ જાન્યુઆરીના રોજ પણ પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતના મોટાભાગના વિસ્તારો સ્મોગની લપેટમાં હતા. પંજાબ એન્વાયરમેન્ટલ પ્રોટેક્શન એજન્સી (EPA) ના ડેટા મુજબ:

• મુઝફ્ફરગઢ: ૨૯૧ AQI (સૌથી વધુ)

• રહીમ યાર ખાન: ૨૭૯ AQI

• લાહોર: ૨૭૪ AQI

૧. પ્રદૂષણથી બચવા માટેના ઉપાયો

• N95 માસ્કનો ઉપયોગ: સામાન્ય કપડાના માસ્ક પ્રદૂષણના સૂક્ષ્મ કણો (PM 2.5) ને રોકી શકતા નથી. બહાર નીકળતી વખતે હંમેશા N95 અથવા N99 માસ્ક પહેરો.

• આઉટડોર પ્રવૃત્તિ ઘટાડો: વહેલી સવારે અને સાંજે પ્રદૂષણનું સ્તર સૌથી વધુ હોય છે, તેથી આ સમયે બહાર કસરત કરવા જવાનું કે ચાલવાનું ટાળો.

• ઘરની હવા શુદ્ધ રાખો: ઘરમાં એર પ્યુરિફાયર (Air Purifier) નો ઉપયોગ કરો અને બારી-બારણાં બંધ રાખો જેથી બહારની ઝેરી હવા અંદર ન આવે.

• હાઇડ્રેટેડ રહો: પુષ્કળ પાણી પીવો. પાણી પીવાથી શરીરમાં રહેલા ઝેરી તત્વો (Toxins) પેશાબ અને પરસેવા વાટે બહાર નીકળી જાય છે.

• ખોરાક પર ધ્યાન આપો: વિટામિન C, વિટામિન E અને ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડથી ભરપૂર ખોરાક (જેમ કે સંતરા, લીંબુ, બદામ અને અખરોટ) લો. તે ફેફસાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.

૨. પ્રદૂષણની શરીર પર થતી અસરો

• શ્વસનતંત્ર: અસ્થમા, બ્રોન્કાઇટિસ અને ફેફસામાં ઈન્ફેક્શનનું જોખમ વધે છે. શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને સતત ઉધરસ આવી શકે છે.

• હૃદય: લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષિત હવામાં રહેવાથી હાર્ટ એટેક અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા થઈ શકે છે.

• આંખો અને ત્વચા: આંખોમાં બળતરા, પાણી પડવું અને ત્વચા પર ખંજવાળ કે એલર્જી થઈ શકે છે.

• માનસિક સ્વાસ્થ્ય: સતત સ્મોગ અને ઓછી વિઝિબિલિટીને કારણે ચિંતા (Anxiety) અને ચીડિયાપણું વધી શકે છે.