શું તમે હિમોગ્લોબિન સામાન્ય હોવા છતાં થાક અનુભવો છો? તો ‘ફેરિટિન’ તપાસવું છે જરૂરી!
અમદાવાદ: મોટાભાગના લોકો જ્યારે લોહીની ઉણપ (એનિમિયા) વિશે વાત કરે છે, ત્યારે તેમનું ધ્યાન માત્ર ‘હિમોગ્લોબિન’ પર જ હોય છે. પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, એક એવું તત્વ છે જેના વિશે સામાન્ય જનતામાં જાગૃતિનો અભાવ છે, અને તે છે — ‘ફેરિટિન’ (Ferritin).
તમારા શરીરમાં આયર્ન (લોહતત્વ) ના સ્તરને સમજવા માટે ફેરિટિન એ ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવે છે. તાજેતરમાં આરોગ્ય નિષ્ણાતો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા અને લેખો દ્વારા આ બાબતે મહત્વની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
શું છે આ ફેરિટિન?
ફેરિટિન એ તમારા શરીરના આયર્ન રિઝર્વ (લોહતત્વનો સંગ્રહ) છે. તેને એક રીતે તમારા શરીરની ‘આયર્ન બેંક’ કહી શકાય. જ્યારે પણ શરીરને જરૂર પડે છે, ત્યારે આ સંગ્રહમાંથી આયર્ન મેળવવામાં આવે છે.
સામાન્ય હિમોગ્લોબિન છતાં એનિમિયાના લક્ષણો?
ઘણીવાર બ્લડ રિપોર્ટમાં તમારું હિમોગ્લોબિન સામાન્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ જો ફેરિટિનનું સ્તર 70 થી ઓછું હોય, તો તમને એનિમિયા (પાંડુરોગ) ના તમામ લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. જો સમયસર તેની તપાસ કરવામાં ન આવે તો તેની ગંભીર અસરો થઈ શકે છે:
-
ઊંઘમાં ખલેલ: અપૂરતું ફેરિટિન તમારી ઊંઘની ગુણવત્તાને અસર કરે છે.
-
હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય: આયર્નની ઉણપથી હૃદયના ધબકારા પર દબાણ આવી શકે છે.
-
રોગપ્રતિકારક શક્તિ: જો આયર્ન રિઝર્વ ઓછું હોય, તો શરીરની રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા (Immunity) ઘટી જાય છે.
-
સતત થાક અને નબળાઈ: કામ વગર પણ શરીર ગળેલું રહેવું એ તેનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
નિદાન અને સારવાર
ફેરિટિનનું સ્તર જાણવું ખૂબ જ સરળ છે. એક સામાન્ય બ્લડ ટેસ્ટ (Ferritin Test) દ્વારા આ જાણી શકાય છે. તેની સારવારના બે મુખ્ય રસ્તા છે:
-
આયર્ન ટેબ્લેટ્સ: જો લેવલ બહુ ઓછું ન હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ આયર્નની ગોળીઓ લઈને તેને વધારી શકાય છે.
-
IV આયર્ન ઇન્ફ્યુઝન: જ્યારે ફેરિટિનનું સ્તર અત્યંત ઓછું હોય, ત્યારે નસ દ્વારા (IV) આયર્ન ચઢાવવું એ વધુ સારો અને ઝડપી ઉકેલ સાબિત થાય છે.
નિષ્ણાતની સલાહ: “માત્ર હિમોગ્લોબિન પર આધાર રાખવાને બદલે તમારા આયર્ન રિઝર્વની તપાસ કરાવો. જો તમે સતત થાક અનુભવતા હોવ, તો તરત જ ફેરિટિન ટેસ્ટ કરાવવો હિતાવહ છે.”
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાગૃતિ માટે છે. કોઈપણ સારવાર શરૂ કરતા પહેલા તમારા ફેમિલી ડોક્ટરની સલાહ અચૂક લેવી.
