રોલ્સ-રોયસના CEO વડાપ્રધાન મોદીને મળીને કયા વિષય પર ચર્ચા કરી?

એક કુશળ એન્જિનિયર હેનરી રોય્સ અને કારના શોરૂમના માલિક ચાર્લ્સ રોલ્સ- અને ‘Rolls-Royce’ બ્રાન્ડનો જન્મ થયો.

ભારતમાં મુખ્યત્વે ડિફેન્સ (સંરક્ષણ) અને એરોસ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે મોટો વિસ્તાર કરવા માંગે છે. કંપની ભારતને પોતાનું હોમ માર્કેટ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવા માંગે છે.

કંપનીમાં મોટું વિભાજન (Split)

વ્યક્તિગત રીતે નહીં, પણ કોર્પોરેટ સ્તરે કંપની 1970ના દાયકામાં બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ હતી:

1. Rolls-Royce Holdings: જે વિમાની એન્જિન અને ઉર્જા ક્ષેત્રે કામ કરે છે (જેના CEO હાલમાં PM મોદીને મળ્યા).

2. Rolls-Royce Motor Cars: જે લક્ઝરી કાર બનાવે છે. 1998માં આ કાર કંપનીને BMW ગ્રુપ દ્વારા ખરીદી લેવામાં આવી હતી.

નવી દિલ્હી, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે રોલ્સ-રોયસના CEO તુફાન અર્ગિનબિલગિક સાથે મુલાકાત કરી હતી. વડાપ્રધાને જણાવ્યું હતું કે, ભારત સરકાર આ રોલ્સ-રોયસના દ્વારા ભારતમાં તેની પ્રવૃત્તિઓ વધારવા માટે દાખવવામાં આવેલા ઉત્સાહનું સ્વાગત કરે છે.

PM મોદીએ ‘X’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું કે, “રોલ્સ-રોયસના CEO શ્રી તુફાન અર્ગિનબિલગિકને મળીને ખૂબ આનંદ થયો. અમે ભારતમાં રોલ્સ-રોયસની ગતિવિધિઓ વધારવા અને આપણા નવીન તથા ગતિશીલ યુવાનો સાથે ભાગીદારી કરવાના તેમના ઉત્સાહને આવકારીએ છીએ.”

રોલ્સ-રોયસ દ્વારા પણ અગાઉ પોસ્ટ કરવામાં આવી હતી કે, તેમના CEO એ PM મોદી સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં રોલ્સ-રોયસ કેવી રીતે ‘વિકસિત ભારત’નો હિસ્સો બનવા માટે સજ્જ થઈ રહ્યું છે, તેના પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જેમાં તેના ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર (GCC) ને વિશ્વમાં સૌથી મોટું બનાવવા માટે વિસ્તારવા, જટિલ ઉત્પાદન પ્રક્રિયાઓ સાથે મળીને તૈયાર કરવા (Co-creating) અને ઉચ્ચ સ્તરીય એન્જિનિયરિંગ ક્ષમતાઓ વિકસાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

• મુખ્ય ક્ષેત્ર: ડિફેન્સ, એરોસ્પેસ અને એન્જિન મેન્યુફેક્ચરિંગ.
• ધ્યેય: ભારતને ગ્લોબલ હબ બનાવવું અને ફાઇટર જેટ એન્જિન વિકસાવવા.
• સંબંધ: ભારત-યુકે વચ્ચે સંરક્ષણ ભાગીદારીને મજબૂત કરવી. 

સ્થાપના પાછળની વાર્તા: જ્યારે બે અલગ વ્યક્તિત્વ મળ્યા

આ કંપનીની શરૂઆત બે વ્યક્તિઓના મિલનથી થઈ હતી: ચાર્લ્સ રોલ્સ (Charles Rolls) અને હેનરી રોય્સ (Henry Royce).

1. હેનરી રોય્સ (એન્જિનિયર): હેનરી રોય્સ એક કુશળ એન્જિનિયર હતા. તેમણે 1904માં પોતાની પ્રથમ કાર ‘Royce 10’ બનાવી હતી. તેઓ ગુણવત્તાના આગ્રહી હતા અને માનતા હતા કે “જે કંઈ પણ શ્રેષ્ઠ હોય તેને સ્વીકારો અને તેને વધુ સારું બનાવો.”

2. ચાર્લ્સ રોલ્સ (વિક્રેતા અને ઉમરાવ): ચાર્લ્સ રોલ્સ લંડનમાં કારના શોરૂમ ધરાવતા હતા અને પોતે એક સાહસિક વિમાનચાલક (Aviator) પણ હતા. તેમને એવી કાર જોઈતી હતી જે શ્રેષ્ઠ બ્રિટિશ એન્જિનિયરિંગનો નમૂનો હોય.

ઐતિહાસિક મુલાકાત (1904): મે 1904માં માન્ચેસ્ટરની ‘મિડલેન્ડ હોટેલ’માં બંનેની મુલાકાત થઈ. રોલ્સે જ્યારે રોય્સની બનાવેલી કાર જોઈ, ત્યારે તેઓ તેનાથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે તેમણે રોય્સ દ્વારા બનાવાયેલી બધી જ કાર ખરીદવા અને તેને વેચવાની સંમતિ આપી. આ રીતે ‘Rolls-Royce’ બ્રાન્ડનો જન્મ થયો. 15 માર્ચ, 1906ના રોજ કંપની સત્તાવાર રીતે નોંધાઈ.

સફળતા અને ‘સિલ્વર ઘોસ્ટ’

1906માં તેમણે ‘Silver Ghost’ કાર લોન્ચ કરી, જેને “વિશ્વની શ્રેષ્ઠ કાર” તરીકે ઓળખવામાં આવી. આ કાર તેની શાંત ગતિ અને અસાધારણ મજબૂતી માટે જાણીતી બની.

• ચાર્લ્સ રોલ્સનું આકસ્મિક અવસાન (1910): કંપનીની સ્થાપનાના માત્ર 6 વર્ષ બાદ, 12 જુલાઈ 1910ના રોજ ચાર્લ્સ રોલ્સનું એક વિમાન અકસ્માતમાં અવસાન થયું. તેઓ વિમાન અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામનાર પ્રથમ બ્રિટિશ નાગરિક હતા. આ સમયે તેમની ઉંમર માત્ર 32 વર્ષ હતી.

• હેનરી રોય્સનું કાર્ય: ભાગીદારના મૃત્યુ બાદ પણ હેનરી રોય્સે કામ ચાલુ રાખ્યું. તેમણે કારની સાથે સાથે વિમાની એન્જિન (Aero-engines) બનાવવાની પણ શરૂઆત કરી, જેણે પ્રથમ અને બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી. હેનરી રોય્સનું અવસાન 1933માં થયું હતું.

એક રસપ્રદ તથ્ય: રોલ્સ-રોયસના લોગોમાં જે બે ‘R’ છે, તે શરૂઆતમાં લાલ રંગના હતા. પરંતુ હેનરી રોય્સના અવસાન (1933) પછી, તેમના પ્રત્યે આદર વ્યક્ત કરવા માટે લોગોનો રંગ કાયમ માટે કાળો (Black) કરી દેવામાં આવ્યો હતો.

ગયા ઓક્ટોબરમાં, રોલ્સ-રોયસે જણાવ્યું હતું કે ભારત-યુકે વ્યાપક આર્થિક અને વેપાર કરાર (CETA) પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ, બ્રિટિશ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરની પ્રથમ સત્તાવાર ભારત મુલાકાતના ભાગરૂપે ઉદ્યોગ જગત સાથેની ચર્ચાઓમાં ભાગ લેતા તેઓ ગૌરવ અનુભવે છે.

કંપનીનો હેતુ ‘ભારત-યુકે વિઝન 2035’ ને અનુરૂપ આર્થિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. રોલ્સ-રોયસના CEO અર્ગિનબિલગિક બ્રિટિશ વડાપ્રધાન સાથે આવેલા ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિમંડળના ભાગરૂપે ભારતમાં હતા.

અર્ગિનબિલગિકે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કંપની ભારતને રોલ્સ-રોયસ માટે ‘હોમ માર્કેટ’ (સ્થાનિક બજાર) તરીકે વિકસાવવાની મહત્વકાંક્ષા ધરાવે છે. તેમણે કહ્યું, “અમારી મજબૂત અને સફળ ભાગીદારીના આધારે ભારતને રોલ્સ-રોયસના ઘર તરીકે વિકસાવવાની અમારી ઊંડી ઈચ્છા છે. હવાઈ, જમીન અને દરિયાઈ એપ્લિકેશન્સમાં અમારી અદ્યતન ટેકનોલોજી ભારતની ‘વિકસિત ભારત’ તરફની ગતિને વેગ આપવા માટે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી બાંધવા સક્ષમ છે.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, “અમે ભારતની ‘આત્મનિર્ભર’ યાત્રામાં ભાગીદાર બનવા માટે કટિબદ્ધ છીએ, જે દેશમાં વધુ વૃદ્ધિ લાવશે અને મહત્વપૂર્ણ ઉદ્યોગોમાં સ્વાવલંબન, નવીનતા અને વૈશ્વિક હાજરીને પ્રોત્સાહન આપશે.”

કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, સિવિલ એવિએશન (નાગરિક ઉડ્ડયન), સંરક્ષણ અને ઉર્જા ક્ષેત્રે તેની ક્ષમતાઓ ભારતમાં તેની હાજરી વધારવામાં મદદ કરશે. કંપનીની નિષ્ણાતતા સંરક્ષણમાં આત્મનિર્ભરતા, ઉર્જા ક્ષેત્રે સ્વતંત્રતા અને વિશ્વકક્ષાના AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સહિતની ભારતની મહત્વકાંક્ષાઓ સાથે સુસંગત છે.