બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી: BNPનો ભવ્ય વિજયઃ પાકિસ્તાનના મિત્ર તારિક રહેમાન PM બનશે

બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) એ ભારે બહુમતી સાથે ચૂંટણીમાં જીત મેળવી છે. -બંધારણીય સુધારા માટે યોજાયેલા લોકમત (Referendum)માં પણ ‘હા’ ની બહુમતી

જ્યારે ખાલિદા ઝિયા જેલમાં હતા અને તારિક રહેમાન વિદેશમાં હતા, ત્યારે મિર્ઝા ફખરુલે જમીની સ્તરે પક્ષને જીવંત રાખવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી.

નવી દિલ્હી, 13 ફેબ્રુઆરી (IANS): બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) એ ભારે બહુમતી સાથે ચૂંટણીમાં જીત મેળવી છે. શેખ હસીનાના સત્તાત્યાગ અને દેશનિકાલ બાદ ઊભી થયેલી ક્રાંતિ પછી 12 ફેબ્રુઆરીના રોજ દેશમાં પ્રથમ વખત મતદાન થયું હતું.

આ સાથે જ બાંગ્લાદેશના લોકો પાસે “જુલાઈ નેશનલ ચાર્ટર” (બંધારણીય સુધારો) અમલીકરણ આદેશ 2025 હેઠળ બંધારણીય સુધારા પેકેજ અંગે પણ નિર્ણય માંગવામાં આવ્યો હતો. #TariqRehman Chairman BNP on landslide victory in #Bangladesh Elections, Tariq Rehman is friend of Pakistan and has ability to lead great nation of Bangladesh.

સ્થાનિક મીડિયાના અહેવાલો મુજબ, મોટાભાગના મતદારોએ આ સુધારા પેકેજને સમર્થન આપ્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, ગણતરી થયેલા મતોમાંથી 73 ટકા લોકોએ લોકમતમાં ‘હા’ કહી છે. જોકે, લોકમત પર સત્તાવાર જાહેરાત થવાની બાકી છે.

શું છે આ નવું બંધારણીય માળખું?

બાંગ્લાદેશમાં હાલમાં સંસદીય પ્રણાલી છે. જો આ લોકમતને મંજૂરી મળશે, તો દેશમાં ‘અપર હાઉસ’ (ઉપલું ગૃહ) તરીકે ઓળખાતું બીજું ગૃહ સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

• બેઠકો: ઉપલા ગૃહમાં 100 બેઠકો હશે, જે સામાન્ય ચૂંટણીમાં પક્ષોને મળેલા મતોના આધારે પ્રમાણસર ફાળવવામાં આવશે.

• સુધારાની પ્રક્રિયા: હવે બંધારણીય સુધારા માટે બંને ગૃહોની મંજૂરી જરૂરી બનશે. નીચલા ગૃહમાં બે-તૃતિયાંશ બહુમતી અને ઉપલા ગૃહમાં સાદી બહુમતી અનિવાર્ય હશે.

• રાષ્ટ્રપતિ પર મહાભિયોગ: રાષ્ટ્રપતિને હટાવવા માટે બંને ગૃહોમાં બે-તૃતિયાંશ બહુમતીની જરૂર પડશે.

• મહિલા અનામત: મહિલાઓ માટે અનામત બેઠકો ધીમે-ધીમે વધારીને 100 કરવામાં આવશે.

• કેરટેકર સરકાર: અગાઉ નાબૂદ કરવામાં આવેલી ‘કેરટેકર ગવર્મેન્ટ’ (વચગાળાની સરકાર) પ્રણાલીને ફરીથી લાગુ કરવામાં આવશે.

નિષ્ણાતોની ચિંતા અને વિવાદ

વચગાળાની સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસે આ સુધારાને ‘ક્રાંતિકારી’ ગણાવ્યા છે, પરંતુ ઘણા લોકો તેના વિશે શંકાસ્પદ છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ લોકમત દ્વારા બંધારણને બદલવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, જેનો અર્થ છે કે 55 વર્ષ જૂના બંધારણની સાતત્યતાનો અંત આવી શકે છે. કેટલાક દલીલ કરે છે કે આ સુધારા બાંગ્લાદેશના 1972ના મૂળ બંધારણને ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ છે.

આ મુદ્દે કાયદાકીય પડકારો પણ આવી શકે છે, કારણ કે નિષ્ણાતો પ્રશ્ન ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું વર્તમાન બંધારણ આવા ફેરફારોની મંજૂરી આપે છે. આ મામલો કોર્ટમાં લાંબો ખેંચાય તેવી શક્યતા છે.

લોકમતનો ઇતિહાસ

1971માં રચના થયા બાદ બાંગ્લાદેશમાં અત્યાર સુધીમાં ત્રણ લોકમત (1977, 1985 અને 1991) યોજાયા છે. અગાઉના તમામ લોકમતમાં 84% થી 98% સુધીનું સમર્થન મળ્યું હતું. મોહમ્મદ યુનુસે આ સુધારા માટે ભારે જોર લગાવ્યું હતું. 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ રાષ્ટ્રજોગ સંબોધનમાં તેમણે લોકોને ‘હા’ માં મત આપવા અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે જો ‘હા’ મત જીતશે, તો બાંગ્લાદેશનું ભવિષ્ય વધુ સકારાત્મક રીતે બનશે અને આ પગલું ‘જંગલીપણામાંથી સંસ્કારી સમાજ તરફની ગતિ’ દર્શાવે છે.

બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) એ બાંગ્લાદેશના બે સૌથી શક્તિશાળી રાજકીય પક્ષોમાંનો એક છે. આ પક્ષ દક્ષિણપંથી અને બાંગ્લાદેશી રાષ્ટ્રવાદની વિચારધારા ધરાવે છે.

BNPનો ઇતિહાસ

BNPની સ્થાપના 1 સપ્ટેમ્બર, 1978ના રોજ બાંગ્લાદેશના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ઝિયાઉર રહેમાન દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

• હેતુ: પક્ષનો મુખ્ય હેતુ બાંગ્લાદેશની અલગ ઓળખ (બાંગ્લાદેશી રાષ્ટ્રવાદ) પ્રસ્થાપિત કરવાનો અને દેશને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો હતો.

• શાસન: આ પક્ષે અનેકવાર બાંગ્લાદેશ પર શાસન કર્યું છે. ઝિયાઉર રહેમાનના અવસાન બાદ તેમની પત્ની બેગમ ખાલિદા ઝિયાએ પક્ષની કમાન સંભાળી અને તેઓ ત્રણ વખત દેશના વડાપ્રધાન બન્યા.

• સંઘર્ષ: છેલ્લા 15 વર્ષથી શેખ હસીનાના શાસન દરમિયાન પક્ષે ભારે દમનનો સામનો કર્યો હતો. ખાલિદા ઝિયા જેલમાં હતા અને પક્ષના અનેક નેતાઓ પર કેસ ચાલતા હતા. જોકે, ફેબ્રુઆરી 2026ની ચૂંટણીમાં પક્ષે ફરી ભવ્ય વિજય મેળવીને સત્તામાં વાપસી કરી છે.

હાલના ટોચના 3 નેતાઓ

હાલમાં બાંગ્લાદેશની બદલાયેલી રાજકીય પરિસ્થિતિમાં નીચેના ત્રણ નેતાઓ સૌથી પ્રભાવશાળી છે:

૧. બેગમ ખાલિદા ઝિયા (Begum Khaleda Zia)

• ભૂમિકા: તેઓ BNPના વર્તમાન અધ્યક્ષ (Chairperson) છે.

• ઇતિહાસ: તેઓ બાંગ્લાદેશના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન હતા. 1981માં તેમના પતિ ઝિયાઉર રહેમાનની હત્યા બાદ તેમણે પક્ષને એકજૂથ રાખ્યો હતો. શેખ હસીનાની સરકાર દરમિયાન ભ્રષ્ટાચારના કેસોમાં તેમને જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો હતો, પરંતુ ઓગસ્ટ 2024ના આંદોલન બાદ તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ પક્ષના સર્વોચ્ચ નેતા છે.

૨. તારિક રહેમાન (Tarique Rahman)

• ભૂમિકા: તેઓ BNPના એક્ટિંગ ચેરમેન (Acting Chairman) છે.

• ઇતિહાસ: તેઓ ખાલિદા ઝિયાના પુત્ર છે. 2008થી તેઓ લંડનમાં દેશનિકાલ (Exile) માં રહીને પક્ષનું સંચાલન કરી રહ્યા હતા. તેમની ગેરહાજરીમાં જ તેમને અનેક કેસોમાં સજા થઈ હતી. હાલમાં હસીના સરકારના પતન બાદ તેઓ ફરી સક્રિય થયા છે અને ભવિષ્યના વડાપ્રધાન પદના મુખ્ય દાવેદાર માનવામાં આવે છે.

૩. મિર્ઝા ફખરુલ ઇસ્લામ આલમગીર (Mirza Fakhrul Islam Alamgir)

• ભૂમિકા: તેઓ BNPના સેક્રેટરી જનરલ (Secretary General) છે.

• ઇતિહાસ: જ્યારે ખાલિદા ઝિયા જેલમાં હતા અને તારિક રહેમાન વિદેશમાં હતા, ત્યારે મિર્ઝા ફખરુલે જમીની સ્તરે પક્ષને જીવંત રાખવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓ સોમ્ય અને મુત્સદ્દી નેતા ગણાય છે. લોકતાંત્રિક આંદોલનો દરમિયાન તેમને અનેકવાર જેલમાં જવું પડ્યું હતું. તેઓ પક્ષના સૌથી અનુભવી વહીવટી નેતાઓમાંના એક છે.

• શેખ હસીના (અવામી લીગ): તેઓ બાંગ્લાદેશના સ્થાપક અને ‘બંગબંધુ’ શેખ મુજીબુર રહેમાનના પુત્રી છે. 1975માં તેમના પિતા અને આખા પરિવારની લશ્કરી બળવામાં હત્યા કરવામાં આવી હતી (માત્ર હસીના અને તેમની બહેન બચી ગયા હતા).

• ખાલિદા ઝિયા (BNP): તેઓ ભૂતપૂર્વ લશ્કરી શાસક અને રાષ્ટ્રપતિ ઝિયાઉર રહેમાનના પત્ની છે. ઝિયાઉર રહેમાન 1975ના બળવા પછી સત્તામાં આવ્યા હતા, જેની હસીના હંમેશા ટીકા કરતા રહ્યા છે.

4. સત્તાના બે ધ્રુવ: શરૂઆતમાં મિત્રતા, પછી કટ્ટર દુશ્મની

રસપ્રદ વાત એ છે કે, 1980ના દાયકામાં આ બંને મહિલાઓએ લશ્કરી શાસક એચ.એમ. ઈરશાદને સત્તા પરથી હટાવવા માટે હાથ મિલાવ્યા હતા. પરંતુ 1990માં લોકશાહીની સ્થાપના થતા જ બંને વચ્ચે સત્તાની લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ.

• 1991માં ખાલિદા ઝિયા વડાપ્રધાન બન્યા.

• 1996માં શેખ હસીનાએ સત્તા મેળવી. ત્યારથી, એક પક્ષ સત્તામાં હોય ત્યારે બીજા પક્ષના નેતા પર જેલ, કેસ અને દમનનો દોર શરૂ થતો રહ્યો છે.

5. વિચારધારાનો તફાવત

• શેખ હસીના: તેઓ બિનસાંપ્રદાયિકતા અને ભારત સાથે ગાઢ સંબંધોમાં માને છે. તેઓ 1971ના મુક્તિ સંગ્રામના મૂલ્યો પર ભાર મૂકે છે.

• ખાલિદા ઝિયા: તેઓ ‘બાંગ્લાદેશી રાષ્ટ્રવાદ’ અને ઇસ્લામિક મૂલ્યો તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે. તેમના શાસન દરમિયાન પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેના સંબંધો વધુ ગાઢ રહ્યા છે.