બેંકિંગ છેતરપિંડીના કિસ્સામાં ગ્રાહકોને વળતર આપવા માટે RBI નવા નિયમો બહાર પાડશે

મુંબઈ, 6 ફેબ્રુઆરી આરબીઆઈ (RBI) ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ શુક્રવારે જાહેરાત કરી હતી કે, નાની રકમના છેતરપિંડીના વ્યવહારોના કિસ્સામાં બેંક ગ્રાહકોને વળતર આપવા માટે આરબીઆઈ નવા નિયમો બનાવી રહી છે.

અનધિકૃત ઈલેક્ટ્રોનિક બેંકિંગ વ્યવહારોમાં ગ્રાહકોની જવાબદારી મર્યાદિત કરવા અંગેની હાલની સૂચનાઓ વર્ષ 2017માં જારી કરવામાં આવી હતી, જે ગ્રાહકની શૂન્ય અથવા મર્યાદિત જવાબદારી માટેના સંજોગો અને સમયમર્યાદા નક્કી કરે છે. આ સૂચનાઓ જારી કરવામાં આવી ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં બેંકિંગ ક્ષેત્ર અને પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ વધ્યો છે, તેને ધ્યાનમાં રાખીને હાલની સૂચનાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે.

આરબીઆઈ ગવર્નરે જણાવ્યું હતું કે, તે મુજબ નાની રકમના છેતરપિંડીના વ્યવહારોમાં વળતર માટેના માળખા સહિત સુધારેલી સૂચનાઓનો મુસદ્દો ટૂંક સમયમાં જાહેર પરામર્શ માટે બહાર પાડવામાં આવશે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, બેંકો અને NBFCs દ્વારા નાણાકીય ઉત્પાદનો અને સેવાઓના ‘મિસ-સેલિંગ’ (ખોટી રીતે વેચાણ) ને રોકવા માટે આરબીઆઈ નિયમો કડક બનાવી રહી છે. કોઈપણ બેંક અથવા NBFC દ્વારા નાણાકીય ઉત્પાદનો અને સેવાઓનું ખોટું વેચાણ ગ્રાહકો અને નાણાકીય સંસ્થા બંને માટે ગંભીર પરિણામો લાવે છે.

એવી જરૂરિયાત અનુભવાઈ છે કે બેંક કાઉન્ટર પર વેચાતા થર્ડ-પાર્ટી ઉત્પાદનો અને સેવાઓ ગ્રાહકની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ હોય અને વ્યક્તિગત ગ્રાહકોની જોખમ લેવાની ક્ષમતા મુજબ હોય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે. તેથી, નાણાકીય ઉત્પાદનો અને સેવાઓની જાહેરાત, માર્કેટિંગ અને વેચાણ અંગે રેગ્યુલેટેડ એન્ટિટીઝ (REs) ને વ્યાપક સૂચનાઓ જારી કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આરબીઆઈ ગવર્નરે જણાવ્યું હતું કે, આ અંગેની ડ્રાફ્ટ સૂચનાઓ ટૂંક સમયમાં જાહેર પરામર્શ માટે બહાર પાડવામાં આવશે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, આરબીઆઈએ રિકવરી એજન્ટોની નિમણૂક અને લોન રિકવરી સંબંધિત અન્ય પાસાઓ પરની હાલની તમામ આચારસંહિતા સૂચનાઓની સમીક્ષા અને સુમેળ સાધવાનો નિર્ણય લીધો છે. તે મુજબ, આ અંગેની ડ્રાફ્ટ સૂચનાઓ ટૂંક સમયમાં જાહેર પરામર્શ માટે જારી કરવામાં આવશે.

હાલમાં, રિકવરી એજન્ટોની નિમણૂક અને લોન રિકવરી સંબંધિત બાબતો માટે બેંકો અને NBFCs જેવી વિવિધ શ્રેણીની રેગ્યુલેટેડ એન્ટિટીઝ માટે અલગ-અલગ સૂચનાઓ લાગુ પડે છે.