10મી સદીના ઇન્ડોનેશિયાના પ્રખ્યાત શંકર ભગવાનના મંદિરમાં પૂજા કરી PM મોદીએ

• પીએમ મોદીએ ઇન્ડોનેશિયાના પ્રખ્યાત પ્રમ્બનન હિન્દુ મંદિરમાં પૂજા કરી.

• મંદિરમાં પીએમ મોદી સાથે ભક્તોએ ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ મંત્ર ગુંજવ્યો. -ભારત-ઇન્ડોનેશિયાએ યુનેસ્કો હેરિટેજ મંદિર જીર્ણોદ્ધાર પ્રોજેક્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

• ૧૦મી સદીનું આ ભવ્ય મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. -પીએમ મોદીએ રામાયણ-મહાભારત આધારિત સદીઓ જૂના સંબંધોને યાદ કર્યા.

જકાર્તા, 8 જુલાઈ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે ઇન્ડોનેશિયાના પ્રખ્યાત પ્રમ્બનન (Prambanan) મંદિરમાં પૂજા-અર્ચના કરી બંને દેશો વચ્ચેના સનાતન આધ્યાત્મિક અને સભ્યતાના સંબંધોની ઉજવણી કરી હતી. જ્યારે ત્યાં હાજર ભક્તો વડાપ્રધાન સાથે પ્રાર્થનામાં જોડાયા અને ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ ના નારા લગાવ્યા, ત્યારે આ આધ્યાત્મિક ક્ષણ અત્યંત ભવ્ય બની ગઈ હતી.

એક સ્થાનિક હેરિટેજ ગાઇડ પ્રમ્બાનન સંકુલના સૌથી મોટા મંદિર, શિવ મંદિરનું મહત્વ સમજાવે છે. ૩૪ × ૩૪ મીટરના પાયા પર ૪૭ મીટર ઉંચા, મંદિરમાં શિવ મહાદેવ, ગણેશ, દુર્ગા મહિષાસુરમર્દિની અને અગસ્ત્યને સમર્પિત ચાર મુખ્ય ખંડો છે.

આંતરિક બાલસ્ટ્રેડ ૫૫ રામાયણ કથાત્મક રચનાઓથી શણગારવામાં આવ્યું છે, જે મંદિરને માત્ર એક સ્થાપત્ય કૃતિ જ નહીં પરંતુ રામાયણના વિશ્વના શ્રેષ્ઠ દ્રશ્ય પુનરાવર્તનોમાંનું એક બનાવે છે, જે ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચેના કાયમી સભ્યતા અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોનું પ્રતીક છે.

પીએમ મોદીએ પોતાના ‘X’ (ટ્વિટર) હેન્ડલ પર આ વીડિયો શેર કરતા લખ્યું, “ઇન્ડોનેશિયાના પ્રમ્બનન મંદિરમાં ઓમ નમઃ શિવાય!”

The majestic Prambanan Temple! pic.twitter.com/pRS2S9X5gm

— Narendra Modi (@narendramodi) July 8, 2026

આ પહેલા પીએમ મોદીએ ઇન્ડોનેશિયાના સૌથી મોટા હિન્દુ મંદિર પરિસર એવા ઐતિહાસિક પ્રમ્બનન મંદિરનો આકાશી નજારો (એરિયલ વ્યુ) પણ શેર કર્યો હતો. ભવ્ય મંદિરની આકાશી ઝલક શેર કરતા પીએમ મોદીએ લખ્યું, “ભવ્ય પ્રમ્બનન મંદિર.”

અગાઉ, પીએમ મોદી અને ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાન્ટોએ સંયુક્ત રીતે યોજ્યાકાર્તા (Yogyakarta) ખાતે યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ એવા પ્રમ્બનન મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર પ્રોજેક્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. બંને નેતાઓ જ્યારે મંદિર તરફ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે રસ્તાઓ પર ભારત અને ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સાથે મોટી સંખ્યામાં લોકો તેમનું સ્વાગત કરવા એકઠા થયા હતા.

Discover the majestic Prambanan Temple in Indonesia! 🇮🇩 pic.twitter.com/JxTxfw9mZe

— Raghu (@IndiaTales7) July 8, 2026

ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે મંગળવારે યોજ્યાકાર્તામાં પ્રમ્બનન મંદિર પરિસરના સંરક્ષણ અને જીર્ણોદ્ધાર પ્રોજેક્ટ માટે એક લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ (LoI) ની આપ-લે કરવામાં આવી હતી, જેને ભારત દ્વારા સહયોગ આપવામાં આવશે. પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો બાદ આ આદાન-પ્રદાન થયું હતું, જેમાં બંને પક્ષોએ તેમની વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ ઊંડી બનાવવા અને શાંતિપૂર્ણ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર સુનિશ્ચિત કરવાના ઉપાયો પર ચર્ચા કરી હતી.

10મી સદીમાં બનેલું પ્રમ્બનન મંદિર ઇન્ડોનેશિયાનું સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિર પરિસર છે અને તે મુખ્યત્વે ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. આ ભવ્ય પરિસરમાં હિન્દુ ત્રિદેવ—શિવ, વિષ્ણુ અને બ્રહ્મા—ને સમર્પિત ઊંચા મંદિરો તેમજ તેમના દિવ્ય વાહનોને સમર્પિત મંદિરો આવેલા છે. મંદિરની દિવાલો પર મહાકાવ્ય રામાયણના દ્રશ્યો દર્શાવતી જટિલ કોતરણી કરવામાં આવી છે, જે ભારત અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા વચ્ચેના ઊંડા સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક સંબંધોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

The sacred chant of ‘Om Namah Shivaya’ echoing through Indonesia’s Prambanan Temple during Hon’ble PM Shri @narendramodi ji’s visit is a moving testament to our shared civilisational heritage.

Bharat’s timeless spiritual traditions continue to unite hearts and cultures across… pic.twitter.com/gAyk3QMP3b

— G Kishan Reddy (@kishanreddybjp) July 8, 2026

આ પરિસરની મધ્યમાં 47 મીટર (154 ફૂટ) ઊંચું શિવ મંદિર આવેલું છે—જે પ્રમ્બનનનું સૌથી ઊંચું સ્થાપત્ય છે અને પ્રાચીન હિન્દુ સ્થાપત્ય કલાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે. આ વિશાળ પરિસરમાં મૂળરૂપે 240 મંદિરો હતા, જે તેને વિશ્વના સૌથી મોટા હિન્દુ મંદિર સ્થળોમાંનું એક બનાવે છે. તેની પથ્થરની કોતરણીઓ રામાયણ અને અન્ય હિન્દુ મહાકાવ્યોની વાર્તાઓ દર્શાવે છે.

ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચેના સદીઓ જૂના સભ્યતાના સંબંધો પર ભાર મૂકતા પીએમ મોદીએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો રામાયણ અને મહાભારતના સહિયારા વારસામાં ઊંડે સુધી જોડાયેલા છે.

ઇન્ડોનેશિયાની સંસદમાં પોતાના સંબોધનમાં પીએમ મોદીએ કહ્યું, “ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા માત્ર સમુદ્ર જ વહેંચતા નથી; આપણે આપણો ઇતિહાસ પણ વહેંચીએ છીએ. આપણો સંબંધ રામાયણ અને મહાભારતના વારસા પર આધારિત છે… આપણે બોરોબુદુર અને પ્રમ્બનન જેવા ભવ્ય સ્મારકો દ્વારા જોડાયેલા છીએ. આપણે ગરુડ દ્વારા જોડાયેલા છીએ, જે ઇન્ડોનેશિયાનું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક છે. આપણે બાલી જાત્રા ઉત્સવના આનંદ અને ઉજવણી દ્વારા જોડાયેલા છીએ.”

પીએમ મોદી હાલમાં ઇન્ડોનેશિયાની ત્રણ દિવસીય મુલાકાતે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન પીએમ મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ સુબિયાન્ટો સાથે મુલાકાત કરી, ઇન્ડોનેશિયાની સંસદને સંબોધિત કરી અને ભારતીય સમુદાયના એક કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી.