ટેકનોલોજી-સંચાલિત ગુનાના યુગમાં, ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન ન્યાયનું ‘સુરક્ષા કવચ’ છે: ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત
NFSUના ચતુર્થ દીક્ષાંત સમારોહમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ ‘મુખ્ય અતિથિ’ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યાં
શ્રી હર્ષ સંઘવી, નાયબ મુખ્યમંત્રી અને ગુજરાત હાઇકોર્ટના માનનીય મુખ્ય ન્યાયાધીશ ‘અતિથિ વિશેષ’ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના માર્ગદર્શનમાં NFSU વૈશ્વિક સુરક્ષા અને વૈજ્ઞાનિક સત્ય આધારિત ન્યાયના પ્રવર્તન માટે સંકલ્પબદ્ધ: પદ્મશ્રી ડૉ. જે.એમ. વ્યાસ
ગાંધીનગર, નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી (NFSU)નો ચતુર્થ દીક્ષાંત સમારોહ તા.27 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ NFSU, ગાંધીનગર ખાતે યોજાયો હતો. આ પ્રસંગે માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રી સૂર્યકાંત, ભારતના માનનીય મુખ્ય ન્યાયાધીશ ‘મુખ્ય અતિથિ’ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રી અરવિંદ કુમાર, ન્યાયાધીશ, સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ ઈન્ડિયા; માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રી એન.વી. અંજારિયા, ન્યાયાધીશ, સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ ઈન્ડિયા;
માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રી વી.એમ. પંચોલી; શ્રી હર્ષ સંઘવી, માનનીય નાયબ મુખ્યમંત્રી, ગુજરાત અને માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રીમતી સુનિતા અગ્રવાલ, મુખ્ય ન્યાયાધીશ, ગુજરાત હાઈકોર્ટ ‘સન્માનનીય અતિથિ’ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. NFSUના કુલપતિ,’પદ્મશ્રી’થી સન્માનિત ડૉ. જે.એમ. વ્યાસ દીક્ષાંત સમારોહ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી પ્રદાન કરી હતી.
આ ચતુર્થ દીક્ષાંત સમારોહમાં કૂલ 1,799 વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી એનાયત કરવામાં આવી હતી. જેમાં 17 પીએચ.ડી. પ્રાપ્ત કરનારા વિદ્યાર્થીઓનો પણ સમાવેશ થયો હતો. શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતાના સન્માન પૈકી પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓને 52 સુવર્ણ ચંદ્રકથી સન્માનિત કરાયા હતા. દીક્ષાંત સમારોહ દરમિયાન એક સીમાચિહ્નરૂપ પહેલ એવા આંતરરાષ્ટ્રીય ડિજિટલ વિવાદ નિવારણ કેન્દ્ર (IDDRC)નું ઉદ્ઘાટન ભારતના માનનીય મુખ્ય ન્યાયાધીશ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. IDDRCની કલ્પના ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં વિવાદ નિવારણમાં સુલભતા અને અસરકારકતા વધારવા માટે કરવામાં આવી છે.
માનનીય ન્યાયમૂર્તિ શ્રી સૂર્યકાંત, ભારતના માનનીય મુખ્ય ન્યાયાધીશ દ્વારા તેઓના દીક્ષાંત સંબોધનમાં ન્યાય વિતરણ પ્રણાલીમાં ફોરેન્સિક વિજ્ઞાનની ભૂમિકા પર વિગતવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી સંકળાયેલા જટિલ ગુનાઓના સમયમાં ફોરેન્સિક વિજ્ઞાનને ન્યાયનું “સુરક્ષા કવચ” ગણાવ્યું હતું. તેમના ભાષણમાં, તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ખાતરી કરવા વિનંતી કરી કે ઉદ્દેશ્યને વૈજ્ઞાનિક ઉત્સાહ સાથે જોડવામાં આવે. તેમણે જણાવ્યું કે ફોરેન્સિક વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા અહેવાલોની અસર પ્રયોગશાળાની બહાર વિસ્તરે છે,
કારણ કે તે સૌને અસરકર્તા છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારતમાં ન્યાય વિતરણ પ્રણાલી સૈદ્ધાંતિક અને સચોટ રહે, જેમાં વૈજ્ઞાનિક ઉદ્દેશ્ય અને નિષ્પક્ષતા પર આધારિત પુરાવા હોય. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશશ્રીએ જણાવ્યું કે ન્યાયતંત્ર આધુનિક ગુનાઓમાં નિષ્ણાત અભિપ્રાય પર આધાર રાખે છે. તેમણે જણાવ્યું કે અહેવાલો પર નિષ્ણાતોના હસ્તાક્ષર ફક્ત વ્યાવસાયિક અભિપ્રાય નથી પરંતુ વિશ્વસનીયતાનો પુરાવો છે. તેમણે ન્યાય વિતરણને ન્યાયાધીશો અને વકીલોથી લઈને નિષ્ણાતો અને તપાસકર્તાઓ સુધીના દરેકને સંડોવતા સામૂહિક સાહસ તરીકે વર્ણવ્યું.
NFSUના સ્થાપક કુલપતિ, ‘પદ્મશ્રી’થી સન્માનિત, ડૉ. જે.એમ. વ્યાસે યુનિવર્સિટીના ચતુર્થ દીક્ષાંત સમારોહને ભારતના વૈજ્ઞાનિક સત્ય આધારિત ન્યાય માટેનો એક સીમાચિહ્નરૂપ પ્રસંગ ગણાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના દૂરંદેશી નેતૃત્ત્વ અને માર્ગદર્શનમાં NFSU વૈશ્વિક સુરક્ષા અને વૈજ્ઞાનિક સત્ય આધારિત ન્યાયના પ્રવર્તન માટે પ્રામાણિકતા અને રાષ્ટ્રસેવાના સંકલ્પ સાથે કાર્ય કરી રહી છે. આ સમારોહ પુરાવા-આધારિત ન્યાય-વ્યવસ્થા અને ફોરેન્સિક ક્ષમતા-નિર્માણ પ્રત્યેની ભારતની કટિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આ વર્ષે, 21 દેશોના 98 આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ સહિત 66 વિશિષ્ટ કાર્યક્રમોના 1,799 વિદ્યાર્થીઓએ ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી, જે NFSUની વધી રહેલી વૈશ્વિક વ્યાપકતાને દર્શાવે છે. એન.એફ.એસ.યૂ.માંથી ઉત્તીર્ણ થયેલા 7,932 વિદ્યાર્થીઓ ફોરેન્સિક તજજ્ઞો તરીકે વિશ્વભરની તપાસ એજન્સીઓ, પ્રયોગશાળાઓ, અદાલતો અને સુરક્ષા સંગઠનોમાં સેવા આપી રહ્યાં છે. NFSUએ 5,400 ન્યાયિક અધિકારીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કર્મચારીઓ સહિત લગભગ 28,000 વ્યાવસાયિકોને તાલીમ આપી છે.
આ દીક્ષાંત સમારોહમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મહાનુભાવો, જેમાં ઝિમ્બાબ્વે અને સાઉદી અરેબિયાના પ્રતિનિધિઓ, ભારતભરના પ્રતિષ્ઠિત મહાનુભાવો, વિવિધ કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના અધિકારીઓ, ન્યાયિક અધિકારીઓ, બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સ અને એકેડેમિક કાઉન્સિલના સભ્યો, અધ્યાપકગણ, વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારજનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
