અમેરિકાનું વધતું દેવું ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ માટે ખતરો: અર્થશાસ્ત્રીઓની ચેતવણી

વોશિંગ્ટન, ૧૨ માર્ચ: અમેરિકા હાલમાં દેવાના એક એવા અસંકાસ્પદ માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યું છે જે આગામી સમયમાં વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી સર્જી શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓએ સેનેટની સુનાવણી દરમિયાન ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકાની વધતી જતી ખાધને કારણે વૈશ્વિક વ્યાજ દરોમાં ઉછાળો આવી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારત જેવા ઉભરતા અર્થતંત્રો પર પડશે.

દેવાનો આંકડો $૬૦ ટ્રિલિયનને વટાવી જવાની ભીતિ

સેનેટ ફાઇનાન્સ સબકમિટીની બેઠકમાં સેનેટર રોન જોહ્ન્સને જણાવ્યું હતું કે દેશની દેવાની સ્થિતિ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું, “ટૂંક સમયમાં આ દેવું ૩૯ ટ્રિલિયન ડોલરને વટાવી જશે અને આગામી એક દાયકામાં તે ૬૦ ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.” તેમણે ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે વોશિંગ્ટન આ ગંભીર સમસ્યાને સ્વીકારવામાં પણ નિષ્ફળ રહ્યું છે.

વૈશ્વિક બજારો અને ભારત પર અસર

અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, અમેરિકી ટ્રેઝરી સિક્યોરિટીઝ વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવસ્થાનો પાયો છે. જો અમેરિકામાં વ્યાજ દરો વધે છે, તો તેની અસર સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળે છે.

• ભારત પર અસર: યુએસ વ્યાજ દરોમાં ફેરફારને કારણે મૂડીનો પ્રવાહ (Capital Flow), વિનિમય દર (Exchange Rate) અને વિકાસશીલ દેશોમાં ધિરાણની સ્થિતિ પ્રભાવિત થાય છે.

• સામાન્ય જનતા પર બોજ: યેલ બજેટ લેબના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર માર્થા ગિમ્બેલે જણાવ્યું કે વધતા દેવાને કારણે મોર્ગેજ ખર્ચ વધી રહ્યો છે, જેનાથી સામાન્ય અમેરિકનોને વર્ષે અંદાજે ૨,૫૦૦ ડોલરનો વધારાનો બોજ પડી રહ્યો છે.

શા માટે સર્જાઈ આ સ્થિતિ?

કોંગ્રેસનલ બજેટ ઓફિસ (CBO) ના ડાયરેક્ટર ફિલિપ સ્વાગેલના જણાવ્યા અનુસાર:

1. વધતો ખર્ચ: કોવિડ-૧૯ દરમિયાન સરકારી ખર્ચમાં જે વધારો થયો હતો, તે મહામારી પછી પણ અગાઉના સ્તરે પાછો ફર્યો નથી.

2. ઘટતી આવક: માત્ર ખર્ચ જ નહીં, પણ સરકારની આવકમાં થતો ઘટાડો પણ આ ખાધ માટે જવાબદાર છે.

3. જીડીપી રેશિયો: અંદાજ મુજબ, ૨૦૨૫ સુધીમાં જાહેર દેવું જીડીપીના ૯૯% હશે, જે ૨૦૫૬ સુધીમાં વધીને ૧૭૫% સુધી પહોંચી શકે છે.

નિષ્કર્ષ: નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો નીતિગત ફેરફારો દ્વારા બજેટ ખાધ ઘટાડવામાં નહીં આવે, તો ડોલર નબળો પડશે, રોકાણમાં ઘટાડો થશે અને રોજગારીની તકો ઘટશે, જેની અસહ્ય અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડશે.