યુરોપે હાલમાં રશિયન તેલ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાનો નિર્ણય મુલતવી રાખ્યો

નવી દિલ્હી, રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધના પરિણામે વૈશ્વિક રાજનીતિ અને અર્થતંત્રમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, યુરોપિયન યુનિયન (ઈેં) દ્વારા રશિયન તેલના આયાત પર સંપૂર્ણ અને કાયમી પ્રતિબંધ મૂકવાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ કરવામાં આવ્યો છે.

યુરોપના આ આંતરિક દ્વંદ્વ અને અનિશ્ચિતતાએ ભારત જેવા દેશો માટે ઉર્જા ક્ષેત્રે એક નવી તક ઊભી કરી છે. યુરોપિયન યુનિયનની મુંઝવણ ઃ- યુરોપિયન દેશો લાંબા સમયથી રશિયા પર નિર્ભરતા ઘટાડવાની વાત કરી રહ્યા છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે હંગેરી અને સ્લોવાકિયા જેવા દેશો હજુ પણ રશિયન તેલ પર નિર્ભર છે.

આ દેશોની અર્થવ્યવસ્થા અને ઉર્જા સુરક્ષા રશિયન સપ્લાય સાથે જોડાયેલી હોવાથી, પ્રતિબંધના મામલે યુરોપિયન યુનિયનમાં એકમતી સધાઈ રહી નથી. પરિણામે, જે કડક પ્રતિબંધોની અપેક્ષા હતી તેમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ભારત માટે કેવી રીતે ફાયદાકારક? ઃ- યુરોપના આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજારમાં રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહેશે. ભારત માટે આ સ્થિતિ બે રીતે મહત્વની સાબિત થઈ શકે છેઃ

(૧) સસ્તું ક્રૂડ ઓઈલઃ રશિયા પર પશ્ચિમી દેશોના દબાણને કારણે તે ભારત જેવા મોટા ગ્રાહકોને આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટ પર તેલ ઓફર કરી રહ્યું છે. જો યુરોપ આયાત ચાલુ રાખે અથવા પ્રતિબંધમાં ઢીલ આપે, તો ભારત પાસે વધુ સારી કિંમતે સોદા કરવાની તક રહેશે.

(૨) રિફાઈન્ડ પ્રોડક્ટ્‌સની નિકાસઃ ભારત રશિયા પાસેથી કાચું તેલ ખરીદીને તેને રિફાઈન કરીને યુરોપિયન બજારોમાં નિકાસ કરી રહ્યું છે. યુરોપમાં ઉર્જાની અછત અને મોંઘવારી વચ્ચે ભારતીય રિફાઈનરીઓ માટે આ એક મોટો નિકાસ માર્ગ બની રહ્યો છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર ઃ- નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો યુરોપ અચાનક પ્રતિબંધ લાદે તો વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. યુરોપિયન યુનિયનનો વિલંબ બજારમાં અચાનક આવનારા આંચકાને રોકી રહ્યો છે, જે ભારત જેવા ઉર્જા આયાતકાર દેશો માટે ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.

નિષ્કર્ષ ઃ- ભૂ-રાજકીય દ્રષ્ટિકોણથી જોતા, રશિયન ઓઈલ પરના પ્રતિબંધોમાં વિલંબ એ ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા ને વધુ મજબૂત બનાવવાની તક છે. ભારત પોતાની રાષ્ટ્રીય ઉર્જા જરૂરિયાતો અને વૈશ્વિક સંબંધો વચ્ચે સંતુલન જાળવીને આર્થિક લાભ મેળવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. યુરોપની આ અનિશ્ચિતતા ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક સિલ્વર લાઇનિંગ સમાન સાબિત થઈ શકે છે.SS1MS