હીટવેવથી બચીએ… : કાળઝાળ ગરમીમાં લૂ થી બચવા માટેની ખાસ આટલું કરો

અમદાવાદ,  સમગ્ર ગુજરાતમાં અત્યારે ઉનાળો પોતાની ચરમસીમા પર છે. હવામાન વિભાગ દ્વારા આગામી દિવસોમાં વિવિધ જિલ્લાઓમાં ‘હીટવેવ’ (Heatwave) ની આગાહી કરવામાં આવી છે. સતત વધતા તાપમાન અને ગરમ પવનોને કારણે સામાન્ય જનજીવન પ્રભાવિત થયું છે. આવી સ્થિતિમાં ગરમી અને લૂ (Heat Stroke) થી બચવા માટે વહીવટી તંત્ર અને આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા વિશેષ સાવચેતી રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે.

લૂ લાગવાના મુખ્ય લક્ષણો:

જ્યારે શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત ન રહે ત્યારે લૂ લાગવાની શક્યતા વધી જાય છે. તેના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

• ખૂબ જ તરસ લાગવી અને ગભરામણ થવી.

• માથામાં અસહ્ય દુખાવો થવો અને ચક્કર આવવા.

• શરીરનું તાપમાન વધી જવું અને પરસેવો બંધ થઈ જવો.

• ઉબકા આવવા અથવા ઉલટી થવી.

• માંસપેશીઓમાં દુખાવો અને નબળાઈ અનુભવવી.

હીટવેવ દરમિયાન શું કરવું? (બચાવના ઉપાયો):

૧. પુષ્કળ પાણી પીવો: તરસ ન લાગી હોય તો પણ દિવસ દરમિયાન વારંવાર પાણી પીવાનું રાખો. લીંબુ શરબત, નારિયેળ પાણી, છાશ અને ઓઆરએસ (ORS) નું દ્રાવણ ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.

૨. યોગ્ય પોશાક: બહાર નીકળતી વખતે હળવા રંગના, સુતરાઉ અને ખુલ્લા કપડાં પહેરવા જોઈએ. માથું ઢંકાયેલું રહે તે માટે ટોપી, રૂમાલ કે છત્રીનો ઉપયોગ અવશ્ય કરવો.

૩. સમયનું આયોજન: બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા સુધીના સમયગાળામાં, જ્યારે ગરમી સૌથી વધુ હોય છે, ત્યારે બિનજરૂરી બહાર નીકળવાનું ટાળવું.

૪. ભોજનમાં કાળજી: હળવો અને તાજો ખોરાક લેવો. કાચી ડુંગળી, તરબૂચ, ટેટી અને અન્ય જલીય ફળોનો આહારમાં સમાવેશ કરવો.

૫. ઘરને ઠંડુ રાખો: બપોરના સમયે ઘરની બારી-બારણાં બંધ રાખવા અને પડદા પાડી દેવા જેથી સીધો તડકો અંદર ન આવે. રાત્રે બારીઓ ખુલ્લી રાખી ઠંડકનો લાભ લેવો.

શું ન કરવું?

• સીધા સૂર્યપ્રકાશમાં લાંબો સમય ન રહેવું.

• ચા, કોફી અને દારૂનું સેવન ટાળવું, કારણ કે તે શરીરને નિર્જલીકૃત (Dehydrate) કરે છે.

• બહારનો વાસી કે ખુલ્લો ખોરાક ખાવો નહીં.

• ખૂબ જ તડકામાંથી આવીને તરત જ અત્યંત ઠંડુ પાણી પીવાનું ટાળવું.

બાળકો અને વૃદ્ધો માટે વિશેષ સાવધાની:

નાના બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને વૃદ્ધોને ગરમીની અસર વહેલી થાય છે, તેથી તેમને તડકાથી બચાવવા વિશેષ કાળજી લેવી જોઈએ. પાલતુ પ્રાણીઓને પણ છાયડામાં રાખવા અને તેમના માટે પૂરતા પાણીની વ્યવસ્થા કરવી.

જો કોઈ વ્યક્તિ લૂ લાગવાથી બેભાન થાય, તો તેને તુરંત છાયડામાં લઈ જઈ, ઠંડા પાણીના પોતા મૂકવા અને નજીકના આરોગ્ય કેન્દ્રમાં તબીબી સારવાર માટે ખસેડવી.