Axis Mutual fund કેસ: SEBIએ વિરેશ જોશી પર મૂક્યો 7 વર્ષનો પ્રતિબંધ, કેટલા કરોડનો દંડ ફટકાર્યો?

• 7 વર્ષનો પ્રતિબંધ મૂક્યો સેબીએ એક્સિસ MFના ભૂતપૂર્વ ડીલર વિરેશ જોશી પર

• આ કેસમાં અન્ય 20 સંસ્થાઓ પર પણ પ્રતિબંધ અને દંડ લગાવાયો.

• દુબઈથી ઓપરેટ કરીને 30.55 કરોડ રૂપિયાનો ગેરકાયદેસર નફો મેળવાયો હતો.

• આરોપીઓ વાતચીત માટે “જાદુગર” જેવા કોડેડ નામોનો ઉપયોગ કરતા હતા.

મુંબઈ, 25 જુલાઈ 2026, SEBI એ શુક્રવારે એક્સિસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (MF) ના ભૂતપૂર્વ ચીફ ડીલર વિરેશ જોશીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસ સંબંધિત ફ્રન્ટ-રનિંગ ટ્રેડિંગના કેસમાં દોષિત ઠેરવ્યા છે. સેબીએ તેમના પર સાત વર્ષ માટે સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને રૂ. 3 કરોડનો દંડ ફટકાર્યો છે.

પોતાના અંતિમ આદેશમાં, બજારના નિયામક (સેબી) એ આ કેસ સાથે જોડાયેલી અન્ય 20 સંસ્થાઓ/વ્યક્તિઓ પર પણ ત્રણથી સાત વર્ષ સુધીનો પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને તેમના પર રૂ. 10 લાખથી રૂ. 1 કરોડ સુધીનો નાણાકીય દંડ ફટકાર્યો છે.

સેબીએ સપ્ટેમ્બર 1, 2021 થી 31 માર્ચ, 2022 વચ્ચે સક્રિય ફ્રન્ટ-રનિંગ નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યા પછી ફેબ્રુઆરી 2023 માં આંતરિમ આદેશ-સહ-કારણ દર્શાવો નોટિસ આપવી હતી. એ સમયે, નિયામકે આ યોજનામાંથી થયેલા કુલ ગેરકાયદેસર નફાનો અંદાજ લગભગ રૂ. 30.55 કરોડ લગાવ્યો હતો અને આ રકમને જપ્ત (impound) કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

અંતિમ આદેશ અનુસાર, અંતરિમ આદેશ બાદથી આરોપીઓ દ્વારા વિતાવેલો પ્રતિબંધનો સમયગાળો આ નવા પ્રતિબંધિત આદેશ સામે સરભર (adjust) કરવામાં આવશે.

નિયામકે નોંધ્યું કે, જોશીએ ચીફ ડીલર તરીકેના પોતાના પદનો દુરુપયોગ કરીને એક્સિસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના આગામી ટ્રેડ્સ સંબંધિત ગોપનીય અને અપ્રકાશિત માહિતી કેટલાક બહારના સહયોગીઓ સાથે શેર કરી હતી. આ વ્યક્તિઓએ દુબઈથી ફ્રન્ટ-રનિંગ ટ્રેડ્સ કર્યા હતા અને ગેરકાયદેસર કમાણી ઓફશોર સંસ્થાઓ મારફતે રૂટ કરી હતી.

સેબીએ જણાવ્યું હતું કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડના પ્રસ્તાવિત વ્યવહારો વિશે અગાઉથી માહિતી મળ્યા બાદ મારફતિયા સ્ટોક બ્રોકિંગ અને વૂડસ્ટોક બ્રોકિંગ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા ઓપન ડીલર ઈન્ટિગ્રેટેડ નેટવર્ક (ODIN) ટર્મિનલ્સનો ઉપયોગ કરીને દુબઈથી ઓર્ડર આપવામાં આવ્યા હતા.

તપાસમાં સોદા પાર પાડવા માટે અસંખ્ય મ્યુલ અકાઉન્ટ્સ (mule accounts) ના ઉપયોગનો પણ ખુલાસો થયો હતો. તપાસ દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલા પુરાવા, જેમાં વોટ્સએપ ચેટ્સ પણ સામેલ છે, આરોપીઓ વચ્ચેના તાલમેલ તરફ ઈશારો કરે છે. આ આરોપીઓ પોતાની પ્રવૃત્તિઓ છુપાવવા માટે “જાદુગર” અને “asdfg” જેવા કોડેડ આઈડીનો ઉપયોગ કરતા હતા.

નિયામકે વધુમાં નોંધ્યું છે કે આ કેસમાં સામેલ કેટલાક લોકો જોશી સિવાયની અન્ય સિક્યોરિટીઝમાં પણ માર્કેટ મેનિપ્યુલેશન (બજારની હેરાફેરી) સાથે જોડાયેલા હતા.

સેબીએ તેના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે, “મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ યુનિટ ધારકોના ફાયદા માટે મેનેજ કરવામાં આવે છે. યોજનાઓના અમલીકરણ અંગેની ગોપનીય માહિતીનો દુરુપયોગ કરતું કોઈપણ આચરણ આ વ્યવસ્થાને નુકસાન પહોંચાડે છે, કારણ કે તે રોકાણકારોના હિતને બદલે વ્યક્તિગત લાભને પ્રાધાન્ય આપે છે.”