અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કયા મુદ્દે વિવાદ છે?
અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો વિવાદ માત્ર તાજેતરના ડ્રોન હુમલા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ દાયકાઓ જૂના ભૌગોલિક, રાજકીય અને આતંકવાદ સંબંધિત ઊંડા કારણો રહેલા છે. બંને દેશો વચ્ચેના વિવાદના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
૧. ડ્યુરન્ડ લાઇન (Durand Line) સરહદ વિવાદ
બંને દેશો વચ્ચેનો સૌથી મોટો અને પાયાનો વિવાદ તેમની સરહદ રેખા છે, જેને ડ્યુરન્ડ લાઇન કહેવામાં આવે છે.
-
આ સરહદ ૧૮૯૩માં બ્રિટિશ ભારત અને અફઘાનિસ્તાનના અમીર વચ્ચે દોરવામાં આવી હતી.
-
અફઘાનિસ્તાન આ સરહદને સત્તાવાર માન્યતા આપતું નથી, કારણ કે આ રેખા પશ્તુન આદિવાસી સમુદાયને બે ભાગમાં વહેંચે છે.
-
પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ માનીને ત્યાં કાંટાળી તારની વાડ (Fencing) બનાવી રહ્યું છે, જેનો તાલિબાન સહિત અફઘાનિસ્તાનની દરેક સરકારે વિરોધ કર્યો છે.
તાલિબાનીઓ ડ્યુરન્ડ લાઇન ઓળંગી પાક. ઘૂસ્યા- શું તેની અસર ભારત પર થશે?
૨. આતંકવાદ અને TTP (તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન)
તાજેતરના તણાવનું સૌથી મોટું કારણ આતંકવાદી સંગઠનો છે.
-
પાકિસ્તાનનો આરોપ: પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે ‘તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન’ (TTP) જેવા આતંકી સંગઠનો અફઘાનિસ્તાનની ધરતીનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનમાં હુમલા કરે છે અને તાલિબાન સરકાર તેમને આશ્રય આપે છે.
-
અફઘાનિસ્તાનનો પલટવાર: અફઘાનિસ્તાન (તાલિબાન) આ આરોપોને નકારે છે અને કહે છે કે પાકિસ્તાન પોતાની સુરક્ષા ખામીઓનો દોષ અફઘાનિસ્તાન પર ઢોળે છે. તાલિબાનનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાનમાં સક્રિય ISIS-K જેવા સંગઠનો અફઘાનિસ્તાન માટે ખતરો છે.
પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે આવેલી ડ્યુરન્ડ લાઇન અને શું છે તેનો ઇતિહાસ?
૩. સીમાપાર ગોળીબાર અને એરસ્ટ્રાઇક
બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે સરહદ પર અવારનવાર હિંસક અથડામણો થતી રહે છે. પાકિસ્તાન દ્વારા અફઘાનિસ્તાનની સરહદમાં ઘૂસીને કરાતા હવાઈ હુમલા (જેમાં નિર્દોષ નાગરિકો પણ માર્યા જાય છે) અને તેના જવાબમાં તાલિબાન દ્વારા કરાતી જવાબી કાર્યવાહીએ સ્થિતિને વધુ વણસાવી દીધી છે.
૪. અફઘાન શરણાર્થીઓનો મુદ્દો
પાકિસ્તાનમાં દાયકાઓથી લાખો અફઘાન શરણાર્થીઓ રહી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન સરકારે તાજેતરના સમયમાં ગેરકાયદેસર રહેતા લાખો અફઘાન નાગરિકોને જબરદસ્તીથી દેશનિકાલ કરીને પાછા અફઘાનિસ્તાન મોકલવાનું શરૂ કર્યું છે, જેનાથી તાલિબાન સરકાર ભારે નારાજ છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો: પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે અવિશ્વાસની મોટી ખાઈ છે. ડ્યુરન્ડ લાઇનનો જૂનો વિવાદ અને એકબીજા પર આતંકવાદીઓને પ્રોત્સાહન આપવાના આરોપોને કારણે બંને પડોશી દેશો વચ્ચે ક્યારેય કાયમી શાંતિ સ્થપાઈ શકી નથી.
