સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ પર ઈઝરાયેલના હુમલાથી અમેરિકા ‘અજાણ’: ટ્રમ્પ

ઈરાનને કતાર પર હુમલો ન કરવા ચેતવણી આપી

વોશિંગ્ટન, ૧૯ માર્ચ : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે ઈરાનના ‘સાઉથ પાર્સ’ ગેસ ફિલ્ડ (ઈરાનની જળસીમા) પર ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલા વિશે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ “કંઈ જાણતું નહોતું”. આ સાથે જ તેમણે તેહરાન (ઈરાન) ને ચેતવણી આપી છે કે જો તે ફરીથી કતારને નિશાન બનાવવાની “મૂર્ખામી” કરશે, તો અમેરિકા તરફથી તેને ભારે વળતો પ્રહાર સહન કરવો પડશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ ઈરાને વળતા જવાબમાં કતારના LNG પ્લાન્ટના એક ભાગ પર હુમલો કર્યો હતો.

બુધવારે રાત્રે (સ્થાનિક સમય મુજબ) ટ્રમ્પે કહ્યું કે, મધ્ય પૂર્વમાં જે કંઈ પણ બની રહ્યું છે તેના “ગુસ્સામાં” ઈઝરાયેલે સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ પર “ભીષણ હુમલો” કર્યો છે. જોકે, તેમણે ભાર પૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આખા પ્લાન્ટનો માત્ર એક “નાનો હિસ્સો” પ્રભાવિત થયો છે.

• ઈરાન: આ ફિલ્ડનો જે ભાગ ઈરાનની જળસીમામાં છે તેને ‘સાઉથ પાર્સ’ કહેવામાં આવે છે.

• કતાર: આ જ ફિલ્ડનો જે ભાગ કતારની જળસીમામાં છે તેને ‘નોર્થ ફીલ્ડ’ (North Field) કહેવામાં આવે છે.

• આ બંને હકીકતમાં એક જ વિશાળ ગેસ રિઝર્વોયર (ભંડાર) છે જે સમુદ્રની નીચે ફેલાયેલું છે.

• 

શા માટે આટલું મહત્વનું છે?

• વિશ્વનો સૌથી મોટો ભંડાર: તે વિશ્વના કુલ જાણીતા ગેસ ભંડારનો લગભગ ૧૦% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.

• ઈરાન માટે મહત્વ: ઈરાનનો ૭૫% ગેસ અહીંથી જ આવે છે અને દેશની ૮૫% વીજળી આ ગેસ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ સમાન છે.

• કતાર માટે મહત્વ: આ ફિલ્ડને કારણે જ કતાર વિશ્વના સૌથી ધનિક દેશોમાંનો એક અને ગેસનો સૌથી મોટો નિકાસકાર (Exporter) બન્યો છે.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ઓપરેશનમાં વોશિંગ્ટનની કોઈ ભૂમિકા નહોતી. ટ્રમ્પે કહ્યું, “યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ આ ચોક્કસ હુમલા વિશે કંઈ જાણતું નહોતું. કતાર દેશ પણ આમાં કોઈ પણ રીતે સામેલ નહોતો, કે તેને આ હુમલો થવા જઈ રહ્યો છે તેની કોઈ જાણ નહોતી.”

ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને પરિસ્થિતિની પૂરી જાણકારી વગર જ વળતો જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, “દુર્ભાગ્યવશ, ઈરાન આ હકીકતોથી અજાણ હતું અને તેણે ગેરવાજબી રીતે કતારના LNG ગેસ પ્લાન્ટના એક ભાગ પર હુમલો કર્યો.”

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ ગલ્ફ દેશોની મહત્વની ઊર્જા સંપત્તિઓને નુકસાન ન પહોંચાડવા માટે કડક ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું, “હવે ઈઝરાયેલ દ્વારા આ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાઉથ પાર્સ ફિલ્ડ પર કોઈ હુમલો કરવામાં આવશે નહીં, સિવાય કે ઈરાન ફરીથી કતાર જેવા નિર્દોષ દેશ પર હુમલો કરવાનો ખોટો નિર્ણય લે.”

ટ્રમ્પે ઉમેર્યું હતું કે જો ઈરાન ભવિષ્યમાં કતાર પર હુમલો કરશે તો અમેરિકા સીધી કાર્યવાહી કરશે. તેમણે ચેતવણી આપી કે, “જો આવું થશે, તો અમેરિકા, ઈઝરાયેલની મદદ સાથે અથવા તેના વગર, આખા સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડને એટલી શક્તિથી ઉડાવી દેશે કે જેવી તાકાત ઈરાને પહેલા ક્યારેય જોઈ નહીં હોય.”

તેમ છતાં, તેમણે વધુ સંઘર્ષ ટાળવાના સંકેત પણ આપ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, “હું આ સ્તરનો વિનાશ કરવા નથી માંગતો કારણ કે તેની ઈરાનના ભવિષ્ય પર લાંબાગાળાની અસરો થશે, પરંતુ જો કતારના LNG પર ફરીથી હુમલો થશે, તો હું પીછેહઠ નહીં કરું.”

‘ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ના અહેવાલ મુજબ, પર્સિયન ગલ્ફમાં તેલ અને ગેસના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વધી રહેલા હુમલાઓ અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને એક જોખમી વળાંક પર લઈ જઈ રહ્યા છે, જેનાથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં મોટી કટોકટી સર્જાઈ શકે છે.

અત્યાર સુધીના સંઘર્ષને કારણે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Hormuz Strait) ને અસર થઈ છે, જ્યાંથી વિશ્વનો લગભગ ૨૦ ટકા તેલ અને લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) નો પુરવઠો પસાર થાય છે.

ઈરાને પણ પ્રાદેશિક દેશોને ચેતવણી આપી છે કે સાઉથ પાર્સ પરના હુમલા બાદ હવે અનેક ઊર્જા મથકો તેમના માટે “કાયદેસરના લક્ષ્યો” (legitimate targets) છે. સાઉથ પાર્સ ઈરાનનું સૌથી મોટું નેચરલ ગેસ ફિલ્ડ છે, જે દેશના ૭૫ ટકા ગેસ ઉત્પાદન અને ૮૫ ટકા વીજળી ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે. આ ગેસ ફિલ્ડ ઈરાન અને કતાર વચ્ચે વહેંચાયેલું છે.