પનીરના નામે નકલી પનીર પીરસતી હોટલો સામે લાલ આંખ, ૧.૪૦ લાખનો દંડ ફટકારાયો
ગાંધીનગર, 6 એપ્રિલ ગુજરાતમાં સત્તાવાળાઓએ રાજ્યવ્યાપી અમલીકરણ ઝુંબેશ દરમિયાન 17 ખાદ્ય એકમો પર કુલ રૂ. 1,40,900નો દંડ ફટકાર્યો છે અને અંદાજે 615 કિલોગ્રામ હલકી ગુણવત્તાના ખોરાકનો નાશ કર્યો છે. રવિવારે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.
આ કાર્યવાહી હોટલ, રેસ્ટોરાં, ઢાબા અને સ્ટ્રીટ ફૂડ યુનિટ્સમાં પનીર અને ‘એનાલોગ પનીર’ના ઉપયોગમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવાના ચાલુ પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.
ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) એ 4 એપ્રિલે એક આદેશ જારી કરીને તમામ ખાદ્ય વ્યવસાય સંચાલકોને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે તેઓ દૂધના પનીરનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે કે વનસ્પતિ ચરબી, સ્ટાર્ચ અથવા અન્ય વિકલ્પોમાંથી બનાવેલ ‘એનાલોગ પનીર’નો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે તે સ્પષ્ટપણે જાહેર કરે.
FDCA ના આદેશમાં જણાવાયું છે કે, “વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરીને બનાવેલી પ્રોડક્ટ્સને ‘પનીર’ તરીકે લેબલ કરવી અથવા વેચવી જોઈએ નહીં અને તેના બદલે તેને ‘પનીર એનાલોગ’ અથવા ‘એનાલોગ’ તરીકે વર્ણવવી જોઈએ.”
તંત્રએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવાના અથવા ખોટી માહિતી આપવાના કોઈપણ પ્રયાસને ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે અને કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
શનિવારની ઝુંબેશ દરમિયાન, રેસ્ટોરાં, ઢાબા અને ફૂડ સ્ટોલ સહિત ગુજરાતભરના કુલ 347 એકમોનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ચોક્કસ માહિતી પ્રદર્શિત ન કરવા બદલ દંડ મેળવનારાઓમાં અમદાવાદની હોટલો/ખાદ્ય એકમોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં અનુક્રમે રૂ. 52,300 અને રૂ. 3,600નો દંડ નોંધાયો હતો.
આ કાર્યવાહી ‘ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006’ હેઠળ અગાઉના અમલીકરણને અનુસરે છે. 1 જાન્યુઆરીથી 31 માર્ચની વચ્ચે, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) એ ખોરાકના 2,049 નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા હતા, જેમાંથી 74 નમૂના હલકી ગુણવત્તાના (substandard) હોવાનું જણાયું હતું.
AMC અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, “ઉપરોક્ત નમૂનાઓમાંથી, 74 ખાદ્ય નમૂનાઓને હલકી ગુણવત્તાના જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. જોગવાઈઓ મુજબ સંબંધિત ખાદ્ય વ્યવસાય સંચાલકો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.”
નમૂનાઓમાં પનીરના 85, દૂધના 59, દૂધની બનાવટોના 89, મેંગો મિલ્કશેક અને શેરડીના રસના 20, બેકરી ઉત્પાદનોના 56, મીઠાઈના 68, નમકીનના 99, સુગર-બોઈલ્ડ કન્ફેક્શનરીના 61, લોટ અને અનાજના 178, ખાદ્ય તેલના 85, પીણાંના 26, ખાંડ અને સંબંધિત વસ્તુઓના 35, ચાના ત્રણ, મસાલા અને આયોડાઇઝ્ડ મીઠુંના 248 અને અન્ય તરીકે વર્ગીકૃત કરાયેલા 937 નમૂનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન, 4,294 ખાદ્ય વ્યવસાય એકમોનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, 1,411 નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી, 1,033 પરીક્ષણો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા, વહીવટી ચાર્જ તરીકે રૂ. 22,42,300 વસૂલવામાં આવ્યા હતા અને 3,081 કિલોગ્રામ અસુરક્ષિત ખોરાકનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.
AMC અધિકારીઓએ પનીરની ગુણવત્તા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું અને અહેવાલ આપ્યો હતો કે 2026 ના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા 85 નમૂનાઓમાંથી કુલ 25 હલકી ગુણવત્તાના જણાયા હતા, જે મુખ્યત્વે ચરબીના ધોરણોમાં નિષ્ફળ રહેવા અથવા દૂધના પનીરને બદલે એનાલોગ પનીરનો ઉપયોગ કરવા બદલ હતા.
ત્રણ લાખ રૂપિયાથી વધુનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો અને 12 એકમો સામે કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
15,000 થી વધુ ખાદ્ય વ્યવસાય સંચાલકોને ઈમેલ દ્વારા સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ દૂધનું પનીર વાપરે છે કે એનાલોગ પનીર તે સ્પષ્ટપણે સૂચવે, અને તેનું પાલન ન કરનારાઓ સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલાં ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને સમગ્ર ગુજરાતમાં ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટેની સતત પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
