ટેક સેક્ટરમાં મહિલાઓ માટે મોટો પડકાર: ભારતમાં ૪૩% કંપનીઓ એન્ટ્રી-લેવલ પર મહિલાઓની ભરતી કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે

બેંગલુરુ, ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬: ભારતના ઝડપથી વિકસતા ‘ડીપ ટેક’ (Deep Tech) સેક્ટરમાં લિંગ સમાનતાને લઈને એક ચોંકાવનારો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. ‘ઇન્ડિડ હાયરિંગ ટ્રેકર’ (Indeed Hiring Tracker – IHT) ના લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ, ભારતીય ટેક ઉદ્યોગમાં AI/ML, ડેટા સાયન્સ અને સાયબર સિક્યુરિટી જેવા ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ હજુ પણ ખૂબ જ ઓછું છે.

ભરતી અને પ્રતિનિધિત્વમાં અસમાનતા

અહેવાલ સૂચવે છે કે મહિલાઓ માટે કરિયરની શરૂઆતથી જ અવરોધો રહેલા છે:

• એન્ટ્રી-લેવલની સ્થિતિ: સર્વેમાં સામેલ લગભગ ૪૩% એમ્પ્લોયર્સે સ્વીકાર્યું છે કે તેમના એન્ટ્રી-લેવલના હાયરિંગમાં મહિલાઓનું પ્રમાણ માત્ર ૦-૧૦% જેટલું જ છે.

• સિનિયર લેવલ પર સ્થિતિ: કોઈ પણ સંસ્થાએ એવું રિપોર્ટ કર્યું નથી કે જેમાં કોઈપણ સિનિયરિટી લેવલ પર મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૫૦% થી વધુ હોય.

પગાર અને કરિયર ગ્રોથમાં અંતર

રિપોર્ટમાં કરિયરના વિકાસ અને પગાર અંગેના કેટલાક મહત્વના મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે:

• ધીમી પ્રગતિ: ૩૮% એમ્પ્લોયર્સનું માનવું છે કે પુરુષ કર્મચારીઓની સરખામણીમાં મહિલાઓને મિડ-લેવલના રોલ સુધી પહોંચવામાં વધુ સમય લાગે છે.

• પગાર અંગેની ધારણાઓ: આશરે ૩૨% કર્મચારીઓ માને છે કે સમાન કામ માટે વિરુદ્ધ લિંગના કર્મચારીઓને વધુ પગાર મળે છે.

• સિનિયરિટી અને પગાર: જ્યારે ૬૭% એમ્પ્લોયર્સ દાવો કરે છે કે સિનિયર લેવલ પર કોઈ જેન્ડર પે ગેપ નથી, ત્યારે ૨૭% કર્મચારીઓ માને છે કે અનુભવ અને સિનિયરિટી વધવાની સાથે આ અંતર વધુ વધે છે.

નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?

ઇન્ડિડ ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શશી કુમારે જણાવ્યું હતું કે, “STEM શિક્ષણ એક પૂર્વશરત છે, પરંતુ મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયામાં રહેલા તફાવતો અને કાર્યસ્થળના વ્યવહારિક અવરોધો તકો મેળવવાની રીતને પ્રભાવિત કરે છે. AI અને રોબોટિક્સ જેવા ઉચ્ચ-માંગવાળા ક્ષેત્રોમાં પ્રતિભાશાળી લોકોને આકર્ષવા અને ટકાવી રાખવા માટે આ માળખાકીય પડકારોને ઓળખવા ખૂબ જરૂરી છે.”

અંતર ઘટાડવાના માર્ગો

કર્મચારીઓનું માનવું છે કે સમાનતા લાવવા માટે નીચે મુજબના પગલાં વધુ અસરકારક બની શકે છે:

• ૬૭%: પારદર્શક પગાર માળખું (Transparent salary bands).

• ૫૧%: પ્રમોશન માટે સ્પષ્ટ માપદંડો.

• ૪૭%: પૂર્વગ્રહ મુક્ત મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા (Bias-free evaluation).

જોકે, ૪૪% એમ્પ્લોયર્સ આંતરિક રીતે જેન્ડર પે પેરિટી (પગાર સમાનતા) ની સમીક્ષા કરવાનો દાવો કરે છે, પરંતુ માત્ર ૧૪% સંસ્થાઓએ અત્યાર સુધીમાં પગારમાં સુધારા કર્યા છે.

વાટાઘાટો (Negotiation) માં તફાવત

અહેવાલ મુજબ, નોકરીની ઓફર સ્વીકારતી વખતે પણ પુરુષો અને મહિલાઓનો અભિગમ અલગ હોય છે. પુરુષ ઉમેદવારો પગાર માટે વાટાઘાટો (Negotiation) કરવામાં વધુ સક્રિય હોય છે, જે લાંબા ગાળાના પગાર વધારાને અસર કરે છે. આ ઉપરાંત, મહિલાઓ ૧૦% કે તેથી ઓછા પગાર વધારા સાથે પણ ભૂમિકાઓ સ્વીકારવામાં વધુ ખુલ્લી જોવા મળી હતી.

સર્વેની પદ્ધતિ: આ અભ્યાસ ઇન્ડિડ વતી ValuVox દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ૩,૬૬૭ વ્યક્તિઓ (૧,૨૨૯ એમ્પ્લોયર્સ અને ૨,૪૩૮ કર્મચારીઓ/નોકરી શોધનારાઓ) નો ડેટા સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સર્વેમાં ૧૪ વિવિધ ઉદ્યોગો અને ૧૬ વિવિધ જોબ રોલ્સના આધારે વર્કફોર્સનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું.