વિશ્વ ટેલિકોમ દિવસ: ડિજિટલ ક્રાંતિથી ખેડૂતોના આંગણે પહોંચી સરકાર

ટેલિકોમ્યુનિકેશન માત્ર વાતચીતનું સાધન મટીને વિકાસનું એન્જિન બની ગયું 

સરકારની વિવિધ યોજનાઓ આજે ટેકનોલોજીના માધ્યમથી છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચી

અમદાવાદ, આજે જ્યારે આપણે ‘વિશ્વ ટેલિકોમ દિવસ‘ ઉજવી રહ્યા છીએ, ત્યારે ટેલિકોમ્યુનિકેશન માત્ર વાતચીતનું સાધન મટીને વિકાસનું એન્જિન બની ગયું છે. ગુજરાત અને ભારત સરકારની વિવિધ યોજનાઓ આજે ટેકનોલોજીના માધ્યમથી છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચી રહી છે. આ ક્રાંતિમાં i-Khedut જેવા પોર્ટલ્સે ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચેના અંતરને સાવ નાબૂદ કરી દીધું છે.

અગાઉના સમયમાં ખેડૂતોને સરકારી સહાય કે સબસિડી મેળવવા માટે કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડતા હતા, પરંતુ i-Khedut પોર્ટલે આખી પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને સરળ બનાવી દીધી છે. ખેડૂત પોતાના મોબાઈલ કે ગ્રામ પંચાયતમાંથી જ ટ્રેક્ટર, ટપક સિંચાઈ કે બિયારણની સહાય માટે ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકે છે. તથા અરજીની સ્થિતિ શું છે તે જાણવા માટે હવે કોઈ અધિકારીની મહેરબાની પર નિર્ભર રહેવું પડતું નથી.

બજાર ભાવ (APMC rates) થી લઈને હવામાનની આગાહી સુધીની તમામ વિગતો એક ક્લિક પર ઉપલબ્ધ છે. ટેકનોલોજીનો સૌથી મોટો ફાયદો Direct Benefit Transfer (DBT) એટલે કે સીધા લાભાર્થીના ખાતામાં સહાય જમા થવાની પદ્ધતિ છે. આ વ્યવસ્થાએ ભ્રષ્ટાચારના દ્વાર બંધ કરી દીધા છે અને નાગરિકોનો સરકાર પર ભરોસો વધાર્યો છે.

ગ્રામીણ રોજગાર યોજનાના વેતનથી લઈને પી.એમ. કિસાન સમ્માન નિધિના હપ્તા સીધા બેંક ખાતામાં જમા થાય છે. હવે “ચેક ખોવાઈ જવાની” કે “રોકડ ઓછી મળવાની” કોઈ ફરિયાદ રહેતી નથી. આધાર કાર્ડ અને બેંક ખાતાના જોડાણને કારણે ડુપ્લીકેટ લાભાર્થીઓ દૂર થયા છે, જેથી સાચા અને જરૂરિયાતમંદ નાગરિકોને પૂરેપૂરો લાભ મળી રહ્યો છે. ટેલિકોમ નેટવર્ક મજબૂત થવાને કારણે ગામડાનો સામાન્ય નાગરિક પણ હવે ગૂગલ પે કે નેટ બેંકિંગનો ઉપયોગ કરતો થયો છે, જે આર્થિક આઝાદીની દિશામાં મોટું કદમ છે.

વિશ્વ ટેલિકોમ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે જો ટેકનોલોજીનો સાચો ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો તે ગરીબી નિર્મૂલન અને ગ્રામીણ વિકાસનું સૌથી સચોટ શસ્ત્ર બની શકે છે. i-Khedut અને DBT જેવી વ્યવસ્થાઓ આજે ગુજરાતના વિકાસ મોડલની કરોડરજ્જુ સાબિત થઈ રહી છે. ખેડૂતો માટે આ પોર્ટલ માત્ર ફોર્મ ભરવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પણ તે એક સંપૂર્ણ ‘એગ્રી-સોલ્યુશન‘ છે.

ટ્રેક્ટર, પાવર ટિલર, કાપણીના સાધનો, સોલાર પેનલ અને ગોડાઉન બનાવવા માટેની સબસિડીની માહિતી અને ઓનલાઈન અરજી તથા દૂધાળા પશુઓની ખરીદી, તબેલા બનાવવા, અને પશુઓના ઘાસચારા માટેના સાધનો પર મળતી સહાય અને ફળ-ફૂલની ખેતી, ગ્રીન હાઉસ, નેટ હાઉસ અને ડ્રિપ ઇરિગેશન (ટપક સિંચાઈ) માટેની અરજીઓ સાથે માછીમારો માટે બોટ, જાળ અને અન્ય સાધનોની સહાય પણ મળે છે.

ટેલિકોમ ક્રાંતિનો લાભ માત્ર ખેડૂતોને જ નહીં, પણ સામાન્ય નાગરિકોને પણ મળી રહ્યો છે. જેમાં વિવિધ પોર્ટલ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ શિષ્યવૃત્તિ મેળવી શકે છે, તેમજ રેશન કાર્ડ, જાતિના દાખલા અને આવકના દાખલા માટે ઓનલાઈન અરજી કરી શકાય છે. જમીનના 7/12 અને 8-A ના ઉતારા ઘરે બેઠા ઓનલાઈન જોઈ શકાય છે અને ડાઉનલોડ કરી શકાય છે.

તેમજ UMANG App: આ એક ‘ઓલ-ઇન-વન‘ એપ છે જેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની સેંકડો સેવાઓ (જેવી કે PF, ગેસ સિલિન્ડર બુકિંગ, પાન કાર્ડ) એકસાથે મળે છે. તથા Vahan & Sarathi એપ દ્વારા ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ અને વાહન રજીસ્ટ્રેશન સંબંધિત તમામ કામગીરી હવે ડિજિટલ થઈ ગઈ છે.

ટેકનોલોજીના પ્રભાવથી નાગરિકોને સરકારી સહાય સીધી તેમના બેંક ખાતામાં મળતી થતાં મહત્ત્વપૂર્ણ સુવિધા મળી છે. હવે કચેરીઓમાં લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવાની કે વારંવાર ધક્કા ખાવાની જરૂરિયાત રહી નથી. વધુમાં, અરજી મંજૂર થાય કે ખાતામાં રકમ જમા થાય ત્યારે તરત જ રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર મેસેજ મળતા પારદર્શિતામાં વધારો થયો છે.

આ સાથે, ભારતમાં 5G સેવાઓના વિસ્તરણને કારણે ભવિષ્યમાં ખેતી ક્ષેત્રે પણ ક્રાંતિજનક બદલાવ જોવા મળશે. ખેડૂતોએ ડ્રોન દ્વારા જંતુનાશક છંટકાવ, સેન્સર દ્વારા જમીનની ફળદ્રુપતા માપણી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા પાકના રોગોનું નિદાન જેવી આધુનિક સુવિધાઓનો લાભ લઈ શકશે. મજબૂત ટેલિકોમ નેટવર્ક અને સરકારની ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ પહેલ આ પરિવર્તનના મુખ્ય આધારસ્તંભ બની રહ્યા છે.