નાગાલેન્ડનું “ગ્રીન વિલેજ” કે જ્યાં ગ્રામજનોએ પ્લાસ્ટિકના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે

ભારતના ઉત્તર-પૂર્વ વિસ્તારમાં આવેલ નાગાલેન્ડ રાજ્ય તેના અદભૂત પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય, સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ અને પર્યાવરણપ્રેમી જીવનશૈલી માટે જાણીતું છે. નાગાલેન્ડનું “ગ્રીન વિલેજ” (Green Village) આ રાજ્યની પર્યાવરણ સંરક્ષણની ભાવનાનું જીવંત ઉદાહરણ છે.

ગ્રીન વિલેજમાં રહેતા લોકો પ્રકૃતિને માતા સમાન માનીએ છે. અહીંના ગ્રામજનોએ પ્લાસ્ટિકના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને કચરા વ્યવસ્થાપન માટે સંપૂર્ણ રીતે સ્વચ્છતા આધારિત પદ્ધતિ અપનાવી છે. દરેક ઘર કચરાનું વર્ગીકરણ કરે છે અને જૈવિક કચરાથી ખાતર બનાવવામાં આવે છે, જે ખેતીમાં ઉપયોગી બને છે.

આ ગામમાં વૃક્ષારોપણને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. ગામના દરેક પરિવારને વૃક્ષ ઉછેરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જંગલોનું રક્ષણ કરવા માટે ગ્રામ પંચાયત દ્વારા કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે અહીં હરિયાળી સતત જળવાઈ રહી છે.

ગ્રીન વિલેજમાં પરંપરાગત ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે છે, જેમાં રસાયણિક ખાતર અને કીટનાશકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. ઓર્ગેનિક ખેતી દ્વારા ઉત્પાદન થયેલ અનાજ અને શાકભાજી સ્વસ્થ અને પર્યાવરણમૈત્રી છે.

આ ગામ ઊર્જા બચત માટે સૂર્ય ઊર્જાનો પણ ઉપયોગ કરે છે. કેટલાક ઘરોમાં સોલાર લાઇટ અને સોલાર હીટરનો ઉપયોગ થાય છે, જેના કારણે પરંપરાગત ઊર્જા પરનો આધાર ઓછો થયો છે.

નાગાલેન્ડનું ગ્રીન વિલેજ આજે દેશભરના ગામો માટે પ્રેરણારૂપ બની રહ્યું છે. પર્યાવરણ સંરક્ષણ, સ્વચ્છતા અને સમુદાયિક જવાબદારીના સંયોજનથી ગ્રીન વિલેજ સાચા અર્થમાં “સસ્ટેનેબલ વિકાસ”નું ઉત્તમ મોડેલ છે.

નાગાલેન્ડના એક નાનકડા ગામમાં જોવા મળી અનોખી ‘ઈમાનદારીની દુકાન’; માલિક વગર ચાલે છે વેપાર!

નાગાલેન્ડના હરિયાળા પહાડો વચ્ચે વસેલા એક ગામમાં માનવતા અને વિશ્વાસનું એક સુંદર ઉદાહરણ જોવા મળે છે, જેને સ્થાનિક લોકો “નાહ-મની” (Nah-Mani) અથવા ‘હોનેસ્ટી શોપ’ (Honesty Shop) તરીકે ઓળખે છે.

• શું છે ખાસિયત?: આ દુકાનમાં કોઈ સેલ્સમેન, માલિક કે સીસીટીવી કેમેરા હોતા નથી. ખેડૂતો પોતાના ખેતરની તાજી શાકભાજી, મધ અને અન્ય વસ્તુઓ અહીં મૂકીને જતા રહે છે.

• 

• પેમેન્ટની રીત: દરેક વસ્તુ પર તેની કિંમત લખેલી હોય છે. ગ્રાહકો પોતાની પસંદગીની વસ્તુ લે છે અને તેની કિંમત ત્યાં રાખેલા એક લાકડાના બોક્સમાં રોકડ જમા કરે છે અથવા ત્યાં રાખેલા QR Code ને સ્કેન કરીને UPI દ્વારા પેમેન્ટ કરે છે.

• વિશ્વાસ પર ટકેલો વેપાર: આ પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે. દુકાન માલિકને ખબર હોય છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ પૈસા આપ્યા વગર વસ્તુ નહીં લઈ જાય. આ વ્યવસ્થાથી ખેડૂતોનો સમય બચે છે અને તેઓ આખો દિવસ ખેતરમાં કામ કરી શકે છે.

આજના આધુનિક યુગમાં જ્યાં સુરક્ષા માટે હજારો ખર્ચાય છે, ત્યાં નાગાલેન્ડનું આ નાનકડું ગામ સાબિત કરે છે કે ‘ઈમાનદારી’ હજુ પણ જીવંત છે.