UPI દૈનિક વ્યવહારોની સંખ્યા ૩૦.૮ લાખથી વધીને ૩૧.૮ લાખ થઈ
નવી દિલ્હી, યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) વ્યવહારોમાં જાન્યુઆરીમાં ૦.૩૨ ટકાનો નજીવો વધારો થયો, જે ડિસેમ્બરમાં ૨૧.૬૩ અબજની તુલનામાં ૨૧.૭૦ અબજ સુધી પહોંચ્યો. મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, જાન્યુઆરીમાં વ્યવહારો ૧.૩ ટકા વધીને રૂા.૨૮.૩૩ લાખ કરોડ થયા, જે ડિસેમ્બરમાં રૂા.૨૭.૯૭ લાખ કરોડ હતા. જાન્યુઆરીમાં દૈનિક વ્યવહારો વધીને ૭૦ કરોડ થયા, જે ડિસેમ્બરમાં ૬૯.૮ કરોડ હતા.
મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, તે જ મહિનામાં રૂા.૯૧,૪૦૩ કરોડ સુધી પહોંચી ગયા, જે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં રૂા.૯૦,૨૧૭ કરોડ હતા. આ ૨૦.૪૬ અબજ વ્યવહારો અને નવેમ્બરમાં રૂા.૨૬.૩૨ લાખ કરોડનું મૂલ્ય હતું. વાર્ષિક ધોરણે, જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ ની તુલનામાં UPI વ્યવહાર વોલ્યુમમાં ૨૮ ટકા અને મૂલ્યમાં ૨૧ ટકાનો વધારો થયો છે. વર્લ્ડલાઇનના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (ભારત) રમેશ નરસિહને જણાવ્યું હતું કે, ‘‘UPI મજબૂત માળખાકીય ગતિ દર્શાવવાનું ચાલુ રાખે છે.
📊 UPI (Unified Payments Interface)
- વોલ્યુમ: ડિસેમ્બર (21.63 અબજ) → જાન્યુઆરી (21.70 અબજ) → 0.32% વધારો
- મૂલ્ય: ડિસેમ્બર (₹27.97 લાખ કરોડ) → જાન્યુઆરી (₹28.33 લાખ કરોડ) → 1.3% વધારો
- દૈનિક વોલ્યુમ: 69.8 કરોડ → 70 કરોડ
- વાર્ષિક વૃદ્ધિ (Jan 2025 vs Jan 2026):
- વોલ્યુમ: +28%
- મૂલ્ય: +21%
- CEO વર્લ્ડલાઇન (ભારત): UPI હવે માત્ર પેમેન્ટ માધ્યમ નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બની ગયું છે, દરરોજ 7.7 અબજ ટ્રાન્ઝેક્શન સાથે.
💸 IMPS (Immediate Payment Service)
- વોલ્યુમ: ડિસેમ્બર (380 મિલિયન) → જાન્યુઆરી (374 મિલિયન) → 1.6% ઘટાડો
- મૂલ્ય: ડિસેમ્બર (₹6.62 લાખ કરોડ) → જાન્યુઆરી (₹6.73 લાખ કરોડ) → 1.7% વધારો
- દૈનિક વોલ્યુમ: 12.26 મિલિયન → 12.07 મિલિયન
- દૈનિક મૂલ્ય: ₹21,709 કરોડ (+1.6%)
🚗 FASTag
- વોલ્યુમ: ડિસેમ્બર (384 મિલિયન) → જાન્યુઆરી (373 મિલિયન) → 3% ઘટાડો
- મૂલ્ય: ડિસેમ્બર (₹7,385 કરોડ) → જાન્યુઆરી (₹7,232 કરોડ) → 2% ઘટાડો
- દૈનિક વોલ્યુમ: 12.05 લાખ
- દૈનિક મૂલ્ય: ₹233 કરોડ
🆔 AEPS (Aadhaar Enabled Payment System)
- વોલ્યુમ: ડિસેમ્બર (95 મિલિયન) → જાન્યુઆરી (99 મિલિયન) → 4% વધારો
- મૂલ્ય: ડિસેમ્બર (₹25,167 કરોડ) → જાન્યુઆરી (₹25,907 કરોડ) → 3% વધારો
- દૈનિક વોલ્યુમ: 30.8 લાખ → 31.8 લાખ
- દૈનિક મૂલ્ય: ₹812 કરોડ → ₹836 કરોડ
🔑 મુખ્ય નિષ્કર્ષ
- UPI સતત વૃદ્ધિ દર્શાવી રહ્યું છે અને ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમનું કેન્દ્ર બની ગયું છે.
તેની ટકાઉપણું અંદાજિત વૃદ્ધિ જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. દરરોજ ૭.૭ અબજ વ્યવહારો સાથે, UPI હવે માત્ર ચુકવણી માધ્યમ નથી પરંતુ એક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે જે મોટા પાયે વપરાશ, વાણિજ્ય અને નાણાકીય સમાવેશને ટેકો આપે છે.” તાત્કાલિક ચુકવણી સેવા (IMPS) દ્વારા વ્યવહારો જાન્યુઆરીમાં ૧.૬ ટકા ઘટીને ૩૭૪ મિલિયન વ્યવહારો થયા,
જે ડિસેમ્બરમાં ૩૮૦ મિલિયન વ્યવહારો હતા. મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, જાન્યુઆરીમાં તે ૧.૭ ટકા વધીને રૂા.૬.૭૩ લાખ કરોડ થયું, જે અગાઉના મહિનામાં રૂા.૬.૬૨ લાખ કરોડ હતું. નવેમ્બરમાં, ૩૬૯ મિલિયન વ્યવહારો માટે મૂલ્ય રૂા.૬.૧૫ લાખ કરોડ હતું. દૈનિક વ્યવહારોની સંખ્યા ૧૨.૨૬ મિલિયનથી ઘટીને ૧૨.૦૭ મિલિયન થઈ. દૈનિક વ્યવહારોનું મૂલ્ય ૧.૬ ટકા વધીને રૂા.૨૧,૭૦૯ કરોડ થયું.
FASTag વ્યવહારો જાન્યુઆરીમાં ૩ ટકા ઘટીને ૩૭૩ મિલિયન થયા જે ડિસેમ્બરમાં ૩૮૪ મિલિયન હતા. તેનું મૂલ્ય પણ ૨ ટકા ઘટીને જાન્યુઆરીમાં રૂા.૭,૨૩૨ કરોડ થયું જે નવેમ્બરમાં અનુક્રમે રૂા.૭,૩૮૫ કરોડ અને રૂા.૭,૨૩૨ કરોડ હતું, જે નવેમ્બરમાં અનુક્રમે રૂા.૩૬૯ મિલિયન અને રૂા.૭,૦૪૬ કરોડ હતું. સરેરાશ દૈનિક વ્યવહારો ઘટીને ૧૨.૦૫ લાખ થયા, જેનું મૂલ્ય રૂા.૨૩૩ કરોડ હતું.
જાન્યુઆરીમાં આધાર સક્ષમ ચુકવણી સિસ્ટમ (AEPS) દ્વારા ૯૯ મિલિયન વ્યવહારો થયા હતા, જે ડિસેમ્બરમાં ૯૫ મિલિયનથી ૪% વધુ છે. નવેમ્બરમાં આ આંકડો ૧૦૮ મિલિયન હતો. વ્યવહારોનું કુલ મૂલ્ય રૂા.૨૫,૯૦૭ કરોડ હતું, જે ડિસેમ્બરમાં રૂા.૨૫,૧૬૭ કરોડ હતું. નવેમ્બરમાં તે રૂા.૨૮,૪૨૮ કરોડ હતું. આ મહિને દૈનિક વ્યવહારોની સંખ્યા ૩૦.૮ લાખથી વધીને ૩૧.૮ લાખ થઈ ગઈ છે, અને વ્યવહારોનું મૂલ્ય પણ રૂા.૮૧૨ કરોડથી વધીને રૂા.૮૩૬ કરોડ થયું છે.
