૧.૫ વર્ષના બાળકના જઠરમાં ફસાયો ‘હલ્ક’: સિવિલના તબીબોએ દુરબીનથી રમકડું બહાર કાઢી જીવ બચાવ્યો

૧.૫ વર્ષના વંશના જઠરમાં ફસાયો ‘હલ્ક’: સિવિલના તબીબોએ દુરબીનથી રમકડું બહાર કાઢી જીવ બચાવ્યો

નિર્ણાયક શક્તિ અને તબીબી કૌશલ્યનો વિજય: અમદાવાદ સિવિલમાં જટિલ સર્જરી દ્વારા બાળકને મળ્યું નવજીવન

માતા–પિતા માટે લાલબત્તી સમાન કિસ્સો: રમતા–રમતા આખું રમકડું ગળી ગયેલા બાળક માટે તબીબો દેવદૂત બન્યા

“જો વધુ મોડું થાત તો રમકડું જઠરમાંથી આગળ જઈ આંતરડામાં પણ ફસાઈ શકત અને તેવા કિસ્સામાં આંતરડું બ્લોક થવાનો તેમજ આંતરડું ફાટવાનો પણ ભય રહેલ હતો.” – ડૉ. રાકેશ જોશી (વડા, પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગ, સિવિલ હોસ્પિટલ)

અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલમાં એક અત્યંત ચોકાવનારો અને તબીબી જગત માટે પડકારરૂપ કિસ્સો સામે આવ્યો છે. ૧.૫ વર્ષનો માસૂમ બાળક વંશ રમતા–રમતા આખેઆખું ‘હલ્ક’ નામનું પ્લાસ્ટિકનું રમકડું ગળી ગયો હતો.

૧૮ જાન્યુઆરીએ જ્યારે બાળકના ચહેરા પર અચાનક તકલીફના હાવભાવ દેખાયા અને તેને ઉલટી થઈ, ત્યારે માતા ભાવિકાબેનને શંકા ગઈ. તપાસ કરતા માલૂમ પડ્યું કે વંશના રમકડાંમાંથી એક રમકડું ગાયબ હતું અને પૂછપરછ કરતા બાળકે તે ગળી ગયાનું કબૂલ્યું હતું. પરિવાર તાત્કાલિક બાળકને સિવિલ હોસ્પિટલ લાવ્યો, જ્યાં એક્સ–રેમાં આખું રમકડું હોજરીમાં હોવાનું દેખાતા તબીબો પણ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા.

આ જટિલ સર્જરી અને તેમાં રહેલા જીવના જોખમ વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપતા ડૉ. રાકેશ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે, બાળકની હોજરીમાં ફસાયેલું રમકડું કોઈ ટુકડો નહીં પણ હાથ, પગ અને માથું ધરાવતું પૂર્ણ કદનું પાત્ર હતું. અન્નનળી અને જઠર વચ્ચે એક કુદરતી વાલ્વ હોય છે, આ વાલ્વમાંથી આટલા મોટા રમકડાને પસાર કરવું એ સૌથી મોટો પડકાર હતો.

એન્ડોસ્કોપના નાજુક ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટથી જ્યારે અમે તેને પકડવાનો પ્રયાસ કરતા ત્યારે હોજરીમાં રહેલી હવાને કારણે રમકડું સતત લપસ્યા કરતું હતું. જો અમે તેને હાથ કે પગના ભાગેથી પકડીને ખેંચ્યું હોત, તો તે વાલ્વમાં ફસાઈ જવાની અને વાલ્વને કાયમી નુકસાન પહોંચાડવાની પૂરેપૂરી શક્યતા હતી. અમે અત્યંત ધીરજ રાખી રમકડાના માથાના ભાગ પર પકડ જમાવી અને સાવચેતીપૂર્વક વાલ્વ ક્રોસ કરાવી તેને બહાર કાઢ્યું. જો આ રમકડું આંતરડામાં ઉતરી ગયું હોત તો આંતરડું ફાટવાનો ભય રહેત અને ઓપરેશન અનિવાર્ય બની જાત.

આ કપરી સર્જરી એ સમયે કરવામાં આવી જ્યારે પીડિયાટ્રિક સર્જરી વિભાગમાં ‘આંતરરાષ્ટ્રીય બ્લેડર એક્સટ્રોફી વર્કશોપ’ ચાલી રહ્યો હતો. તેમ છતાં, ડૉ. રાકેશ જોશીએ જાતે આગેવાની લઈ એનેસ્થેસિયા વિભાગના ડૉ. સ્વેતા અને ટીમ સાથે મળીને ૧૯ જાન્યુઆરીએ આ સફળતા મેળવી હતી.

ઓપરેશન બાદ વંશ હવે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે. બાળકના પિતા ભાવેશભાઈ સહાનીએ અન્ય વાલીઓને અપીલ કરતા જણાવ્યું કે, “બાળકોને આવા નાના રમકડાં ક્યારેય રમવા ન આપવા જોઈએ અને બાળક રમતું હોય ત્યારે સતત ધ્યાન રાખવું જોઈએ. સિવિલના તબીબોની સમયસૂચકતા અને કુશળતાને કારણે જ આજે મારો પુત્ર સુરક્ષિત ઘરે જઈ રહ્યો છે.” ભવિષ્યમાં અન્ય બાળકો સાથે આવી દુર્ઘટના ન બને તે માટે સિવિલ હોસ્પિટલ દ્વારા આ કિસ્સો વાલીઓની જાગૃતિ માટે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આલેખન :- મિનેશ પટેલ, પ્રાદેશિક માહિતી કચેરી, અમદાવાદ