વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટ્યા: ભારતીય રિફાઈનરીઓને અમેરિકાની મોટી રાહત

 રશિયન તેલ ખરીદવા માટે મળી 30 દિવસની છૂટ-ભારત દરરોજ આશરે 55 લાખ બેરલ ક્રૂડનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાંથી 18 થી 20 લાખ બેરલ તેલ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મારફતે આવે છે.

નવી દિલ્હી,  માર્ચ 6, 2026  અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે છેલ્લા એક સપ્તાહમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં 15% થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. જોકે, શુક્રવારે વહેલી સવારે તેલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. અમેરિકાએ ભારતીય રિફાઈનરીઓને દરિયામાં અટવાયેલું રશિયન ઓઈલ ખરીદવા માટે 30 દિવસની વિશેષ છૂટ (Waiver) આપવાની જાહેરાત કરી છે, જેના કારણે બજારમાં આ રાહત જોવા મળી રહી છે.

ઓઈલ માર્કેટની વર્તમાન સ્થિતિ

• Brent Crude: ઈન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ એક્સચેન્જ પર બ્રેન્ટ ક્રૂડનો એપ્રિલ કોન્ટ્રાક્ટ $84.21 પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો, જે અગાઉના બંધ ભાવ કરતા 1.52% નીચે છે.

• WTI Crude: વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) પણ 2.10% ઘટીને $79.31 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું છે.

અમેરિકાએ શા માટે આપી આ છૂટ?

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં ચાલી રહેલા તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની અછત ઊભી ન થાય તે હેતુથી અમેરિકાએ આ નિર્ણય લીધો છે.

અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે જણાવ્યું હતું કે, “વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો પ્રવાહ ચાલુ રાખવા માટે અમે ભારતીય રિફાઈનરીઓને રશિયન તેલ ખરીદવા માટે 30 દિવસની કામચલાઉ છૂટ આપી રહ્યા છીએ. આ એક ટૂંકા ગાળાનું પગલું છે જે માત્ર દરિયામાં અટવાયેલા તેલના સોદા માટે જ માન્ય છે, તેથી તેનાથી રશિયન સરકારને મોટો આર્થિક લાભ થશે નહીં.”

હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સુરક્ષાનો પ્રશ્ન

ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા અને શિપિંગ સુરક્ષા પર ખતરો ઉભો થયો છે. વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, જો જરૂર પડશે તો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા ઓઈલ ટેન્કરોને અમેરિકી નૌકાદળ દ્વારા રક્ષણ (Naval Escorts) આપવામાં આવી શકે છે.

ભારત માટે મહત્વના આંકડા

ભારત તેની જરૂરિયાતનું લગભગ 90% તેલ આયાત કરે છે. ‘Kpler’ ના ડેટા મુજબ:

• રશિયા: ફેબ્રુઆરીમાં સરેરાશ 10.4 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd- બેરલ પર ડે) સપ્લાય કર્યો.

• સાઉદી અરેબિયા: 10 લાખ bpd સાથે બીજા ક્રમે.

• ઇરાક: 9.8 લાખ bpd સાથે ત્રીજા ક્રમે.