હવે નાપાસ થનાર વિદ્યાર્થીઓનું વર્ષ નહીં બગડે, શરૂ થશે ‘ઓપન સ્કૂલિંગ’ સુવિધા

નવી દિલ્હી: ભારતીય શિક્ષણ પ્રણાલીમાં ડ્રોપ-આઉટ રેશિયો ઘટાડવા અને વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસમાં ટકાવી રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકાર એક અત્યંત મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ લોન્ચ કરવા જઈ રહી છે. શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી દેશની તમામ ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં સામાન્ય શિક્ષણની સાથે જ ‘ઓપન એજ્યુકેશન સેન્ટર્સ’ કાર્યરત થશે.

એક જ છત નીચે બે પ્રકારનું શિક્ષણ

આ નવી પહેલની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે નિયમિત શાળા અને ઓપન લર્નિંગ બંને એક જ કેમ્પસમાં ચાલશે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી નિયમિત શિક્ષણમાં નિષ્ફળ જાય છે, તો તેને શાળા છોડવાને બદલે તાત્કાલિક ઓપન લર્નિંગમાં પ્રવેશ આપી પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.

મુખ્ય લક્ષ્ય: કોઈ પણ વિદ્યાર્થી માત્ર એક પરીક્ષામાં નિષ્ફળ જવાને કારણે પોતાનું આખું વર્ષ કે કારકિર્દી ન બગાડે તે જોવાનું છે.

યોજનાની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:

• ગામડાઓ સુધી પહોંચ: આ કેન્દ્રો માત્ર શહેરો પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહેતા, દરેક બ્લોક અને ગ્રામ પંચાયત સ્તર સુધી વિસ્તારવામાં આવશે.

• ફ્લેક્સિબલ પરીક્ષા પદ્ધતિ: વિદ્યાર્થીઓએ દરરોજ શાળાએ આવવાની જરૂર રહેશે નહીં. જો કોઈ વિદ્યાર્થી ૬ માંથી ૩ વિષયમાં પાસ થાય, તો તેણે આગામી પરીક્ષામાં માત્ર બાકીના ૩ વિષયોની જ તૈયારી કરવાની રહેશે.

• ડિજિટલ મોનિટરિંગ: સરકાર એક અદ્યતન સિસ્ટમ તૈયાર કરશે જે ઓપન સેન્ટરના માધ્યમથી વિદ્યાર્થીઓનો સંપર્ક કરશે અને તેમનો અભ્યાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સતત ફોલો-અપ લેશે.

• પીએમ શ્રી અને નવોદયમાં અમલ: પ્રથમ તબક્કે આ સુવિધા તમામ પીએમ શ્રી શાળાઓ અને નવોદય વિદ્યાલયોમાં શરૂ કરવામાં આવશે.

ડ્રોપ-આઉટ રેશિયો ઘટાડવા પર ભાર

ભારતમાં ખાસ કરીને ધોરણ ૫, ૮ અને ૧૦ પછી અભ્યાસ છોડી દેનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા મોટી છે. અત્યાર સુધીની સિસ્ટમમાં બે વાર નાપાસ થનારને શાળામાંથી દૂર કરવાની પ્રથા હતી, પરંતુ હવે સરકાર તેમને પંચાયત સ્તરના કેન્દ્રો દ્વારા ગ્રેજ્યુએશન સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.