ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ફરી વાર વધીને ૧૦૦ ડોલરને પાર
(એજન્સી)નવી દિલ્હી, પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ મંત્રણા કોઈ પરિણામ વિના સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. આની સીધી અસર વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર પડી છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવ્યો છે.
આ રાજદ્વારી નિષ્ફળતા વચ્ચે અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાની બંદરોની નાકાબંધીની પણ જાહેરાત કરી છે, જેનાથી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ વધુ ઘેરું બનવાનો ભય છે. આ ફક્ત બે દેશો વચ્ચેનો સંઘર્ષ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને શક્તિ આપતી તેલ અને ગેસ સપ્લાય લાઇન પર પણ સીધી અસર કરે છે. ઇસ્લામાબાદમાં ચાલી રહેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટો માટે શેરબજારોને ઘણી આશાઓ હતી.
જોકે બંને દેશો વચ્ચે કોઈ કરાર ન થયાના સમાચાર મળતાં જ બજારમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો. તેની પહેલી અને સૌથી તાત્કાલિક અસર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર જોવા મળી. વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક ગણાતા બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં ૮.૩૬ ટકાનો જંગી વધારો થયો હતો, જે પ્રતિ બેરલ ૧૦૩.૧૬ ડોલરને વટાવી ગયો હતો. તેવી જ રીતે યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટ ક્રૂડ ઓઈલ ૮.૨૨ ટકા વધીને ૧૦૪.૫૭ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું હતું.
પરિસ્થિતિની ગંભીરતા ફક્ત તેલ સુધી મર્યાદિત નહોતી, યુરોપિયન ગેસ ફ્યુચર્સમાં પણ એક સમયે લગભગ ૧૮ ટકાનો જંગી ઉછાળો નોંધાયો હતો. આ વધતી જતી ઊર્જા કિંમત વૈશ્વિક ફુગાવાને વેગ આપી શકે છે. આ બધા તણાવના કેન્દ્રમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની છે. તે પર્સિયન ગલ્ફને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડતો એક મહત્વપૂર્ણ અવરોધ બિંદુ છે, જેમાંથી વિશ્વના તેલનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે.
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) અનુસાર, યુએસ સૈન્યએ સોમવારે ન્યૂયોર્ક સમય મુજબ સવારે ૧૦ વાગ્યાથી આ વિસ્તાર પર નાકાબંધી લાદી હતી. જો કે યુએસ સૈન્યએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ પ્રતિબંધ ખાસ કરીને ઈરાની બંદરો પર આવતા અથવા જતા જહાજો પર લાગુ પડે છે.
યુએસ તમામ દેશોના જહાજો સાથે ન્યાયી વર્તન કરવાનો દાવો કરે છે અને બિન-ઈરાની બંદરો વચ્ચે વેપાર કરતા જહાજોને સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપે છે. જો કે એ નોંધનીય છે કે ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ઈરાન પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલી હુમલાઓ પછી આ મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી માર્ગ અસરકારક રીતે બંધ થઈ ગયો છે.
