‘ઇન્ડિયા આઉટ’ ઝુંબેશ સાથે વિજય મેળવનાર માલદીવના મુઇઝુએ ભારત સામે હાથ લંબાવ્યો
માલદીવ હાલમાં ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે-ભારતે ૪૦૦ મિલિયન ડોલરની સ્વેપ સુવિધાનો કાર્યકાળ બે વાર લંબાવ્યો છે. ત્રીજા વિસ્તરણ માટેની વિનંતી અંગેનો નિર્ણય હાલમાં બાકી છે.
નવી દિલ્હી, માલદીવ સરકારે ભારતને ત્રીજી વખત ૪૦૦ મિલિયન ડોલરના ચલણ સ્વેપ કરારનો કાર્યકાળ લંબાવવા વિનંતી કરી છે. જોકે ભારતે હજી સુધી આ વિનંતી અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન કે જવાબ જાહેર કર્યો નથી. કરારની શરતોને ધ્યાનમાં રાખીને, આ સમયગાળો ફરી એકવાર લંબાવવો એ ભારત માટે એક પડકારજનક સંભાવના માનવામાં આવે છે.
આ વર્ષે માલદીવમાં ભારતનું સૌથી મોટું બાકી રોકાણ છે. માલદીવ સરકારે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ પહેલા ૫૦ મિલિયન ડોલરના બે ટ્રેઝરી બિલ ચૂકવવા પણ જરૂરી છે. વર્તમાન આર્થિક વાતાવરણને જોતાં, આ જવાબદારીઓની સમયસર ચુકવણી અંગે અનિﾍતિતા યથાવત છે. માલદીવ હાલમાં મોહમ્મદ મુઇઝુના નેતૃત્વ હેઠળની સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે, જેમણે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ની ચૂંટણીમાં ‘ઇન્ડિયા આઉટ’ ઝુંબેશ સાથે વિજય મેળવ્યો હતો.
પદ સંભાળ્યા પછી, તેમણે માલદીવમાં તહેનાત ભારતીય લશ્કરી કર્મચારીઓને દેશ છોડી દેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. વધુમાં, ભારત દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા હેલિકોપ્ટર, વિમાન અને નૌકાદળના જહાજો પરત કરવાની ઓફર કરવામાં આવી હતી. ત્યાં તહેનાત ભારતીય લશ્કરી કર્મચારીઓને નાગરિક મિશન માટે તહેનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
મુઇઝુએ તેમની પહેલી વિદેશ મુલાકાત માટે ભારત કરતાં ચીનને પ્રાથમિકતા આપી, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે. માલદીવ હાલમાં ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઘટતા વિદેશી ફોરેન એક્સ્ચેન્જ રિઝર્વને કારણે દેશનું ચુકવણી સંતુલન દબાણ હેઠળ છે.
છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં, માલદીવે ભારત પાસેથી માળખાકીય સુવિધાઓના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભારે ઉધાર લીધું છે, જેમાંથી ઘણાની ચુકવણી સમયસર મોડી થઈ ગઈ છે. ૨૦૨૪ ની શરૂઆતમાં, ચાલુ આર્થિક કટોકટી વચ્ચે, માલદીવે ૧૦૦ મિલિયન ડોલરના ટ્રેઝરી બિલની પરિપક્વતા પર લંબાવવાની વિનંતી કરી હતી, જે વિનંતીને ભારતે પછીથી સ્વીકારી લીધી હતી.
અહેવાલો અનુસાર, ઑક્ટોબર ૨૦૨૪ માં ભારતની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, મોહમ્મદ મુઇઝુએ દેશ સાથે બે મુખ્ય નાણાકીય કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આમાં ૪૦૦ મિલિયન ડોલરની ચલણ સ્વેપ સુવિધા અને ભારતીય રૂપિયામાં રૂ. ૩,૦૦૦ કરોડની બીજી સ્વેપ લાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આ કરારો હેઠળ, માલદીવને કુલ ૭૦૦ મિલિયન ડોલરની નાણાકીય સહાય મળી હતી.
ભારતે ૪૦૦ મિલિયન ડોલરની સ્વેપ સુવિધાનો કાર્યકાળ બે વાર લંબાવ્યો છે. ત્રીજા વિસ્તરણ માટેની વિનંતી અંગેનો નિર્ણય હાલમાં બાકી છે. આગામી સમયમાં આ બાબતે ભારતનું વલણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે તે બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધોને અસર કરી શકે છે.
