વર્ષ 1977 દરમ્યાન મમતા બેનર્જી જયપ્રકાશ નારાયણની કારના બોનેટ પર ચઢીને વિરોધ કર્યો અને ચર્ચામાં આવ્યા 

૧૯૮૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, મમતા બેનર્જીએ CPIM ના નેતા સોમનાથ ચેટર્જીને હરાવીને દેશભરમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો.

• રાજકીય માહોલ: ૧૯૭૦ના દાયકામાં ભારતમાં રાજકીય ઉથલપાથલ ચાલી રહી હતી. કટોકટી (Emergency) પછીના સમયમાં જયપ્રકાશ નારાયણ (JP) ઇન્દિરા ગાંધીના વિરોધમાં આખા દેશને એક કરી રહ્યા હતા. તેઓ કોંગ્રેસ વિરોધી લહેરના મુખ્ય ચહેરા હતા.

• કોલકાતાની મુલાકાત: જ્યારે જયપ્રકાશ નારાયણ કોલકાતા (તત્કાલીન કલકત્તા)ની મુલાકાતે આવ્યા હતા, ત્યારે કોંગ્રેસના કાર્યકરો દ્વારા તેમનો ભારે વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો.

• મમતા બેનર્જીનું વિરોધ પ્રદર્શન: તે સમયે મમતા બેનર્જી એક પશ્ચિમ બંગાળના યુવા કોંગ્રેસી નેતા હતા. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન, તેઓ અચાનક જયપ્રકાશ નારાયણની કાર સામે આવી ગયા હતા અને વિરોધ દર્શાવવા માટે તેમની કારના બોનેટ પર ચઢીને નાચવા લાગ્યા હતા.

• મીડિયાનું ધ્યાન: આ એક ખૂબ જ હિંમતભર્યું અને આક્રમક પગલું હતું. તે જમાનામાં એક મહિલા દ્વારા આ રીતે રસ્તા પર ઉતરીને દિગ્ગજ નેતાનો વિરોધ કરવાની ઘટનાએ રાષ્ટ્રીય મીડિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આ ઘટના પછી મમતા બેનર્જી રાતોરાત બંગાળ અને દેશના રાજકારણમાં એક ‘આક્રમક યુવા નેતા’ તરીકે જાણીતા બન્યા.

મમતા બેનર્જી અને સોમનાથ ચેટર્જી વચ્ચેના સંબંધોની શરૂઆત જ એક મોટા રાજકીય ધમાકાથી થઈ હતી. ૧૯૮૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, મમતા બેનર્જીએ કોલકાતાની જાદવપુર બેઠક પરથી સીપીઆઈ-એમ (CPIM) ના દિગ્ગજ નેતા સોમનાથ ચેટર્જીને હરાવીને દેશભરમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો.

સોમનાથ ચેટર્જી જેવા કદાવર નેતાને એક યુવા મહિલા હરાવે તે ડાબેરીઓ માટે મોટો આંચકો હતો. ત્યારથી બંને વચ્ચે રાજકીય દુશ્મનાવટ શરૂ થઈ હતી.

મમતા બેનર્જીએ 1998માં કોંગ્રેસ કેમ છોડી? 

મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસ પક્ષ છોડીને પોતાની અલગ પાર્ટી ‘તૃણમૂલ કોંગ્રેસ’ (TMC) સ્થાપી તે ભારતીય રાજકારણની એક મોટી ઘટના ગણાય છે. તેમણે 1 જાન્યુઆરી, 1998 ના રોજ કોંગ્રેસનો સાથ છોડ્યો હતો. મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસ છોડવા પાછળના મુખ્ય કારણો

૧. સીપીઆઈ-એમ (CPIM) પ્રત્યે કોંગ્રેસનું નરમ વલણ

મમતા બેનર્જીનું માનવું હતું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તાધારી ડાબેરી મોરચા (CPIM) સામે લડવા માટે કોંગ્રેસ પૂરતી આક્રમકતા દાખવી રહી નથી. તેમને એવું લાગતું હતું કે દિલ્હીમાં બેઠેલા કોંગ્રેસના હાઈકમાન્ડ અને બંગાળના કેટલાક સ્થાનિક નેતાઓ ડાબેરીઓ સાથે છૂપો સમન્વય કરી રહ્યા છે, જેથી રાજ્યમાં કોંગ્રેસ ક્યારેય ડાબેરીઓને સત્તા પરથી હટાવી શકશે નહીં.

૨. પક્ષમાં આંતરિક મતભેદો

તે સમયે પશ્ચિમ બંગાળ પ્રદેશ કોંગ્રેસમાં આંતરિક ખેંચતાણ ચરમસીમાએ હતી. મમતા બેનર્જી અને સોમનાથ ચેટર્જી કે અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ વચ્ચે વિચારધારા અને રણનીતિ બાબતે વારંવાર ઘર્ષણ થતું હતું. મમતા પોતાની જાતને સાઈડલાઈન કરવામાં આવી રહી હોવાનું અનુભવતા હતા.

૩. હાઈકમાન્ડની અવગણના

મમતા બેનર્જી સતત એ વાત પર ભાર મૂકતા હતા કે પશ્ચિમ બંગાળમાં કોંગ્રેસે વધુ આક્રમક બનવું જોઈએ. તેમણે દિલ્હી હાઈકમાન્ડ પાસે વધુ સ્વાયત્તતા માંગી હતી, પરંતુ તેમને યોગ્ય પ્રતિસાદ ન મળ્યો. તેમને લાગ્યું કે કોંગ્રેસ નેતૃત્વ બંગાળના વાસ્તવિક જમીની પ્રશ્નોને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું નથી.

૪. બંગાળી ઓળખ અને શક્તિશાળી નેતૃત્વની ઈચ્છા

મમતા એક એવી પાર્ટી ઈચ્છતા હતા જે સંપૂર્ણપણે બંગાળના હિતો માટે સમર્પિત હોય અને જેના પર દિલ્હીનું સીધું દબાણ ન હોય. તેઓ ઈચ્છતા હતા કે બંગાળમાં ડાબેરીઓનો મજબૂત પર્યાય બને, જે માત્ર વિપક્ષ તરીકે જ નહીં પણ સત્તા પરિવર્તનના ઈરાદા સાથે લડે.

પક્ષ છોડ્યા બાદની સ્થિતિ:

• TMC ની સ્થાપના: ૧ જાન્યુઆરી, ૧૯૯૮ ના રોજ તેમણે ‘ઓલ ઈન્ડિયા તૃણમૂલ કોંગ્રેસ’ ની સ્થાપના કરી.

• પ્રતીક: તેમને ‘ફૂલ અને ઘાસ’ (Jora Ghas Phul) નું ચિન્હ ફાળવવામાં આવ્યું.

• સત્તા પરિવર્તન: ૨૦૧૧ માં મમતા બેનર્જીએ ૩૪ વર્ષના ડાબેરી શાસનનો અંત લાવીને ઐતિહાસિક વિજય મેળવ્યો અને પશ્ચિમ બંગાળના પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી બન્યા. મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસ છોડવાનું મુખ્ય કારણ ડાબેરીઓ વિરુદ્ધ લડવાની કોંગ્રેસની મજબૂત ઈચ્છાશક્તિનો અભાવ અને પક્ષમાં પોતાની અવગણના હતી.