ઈરાનના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાસે LPG ભરેલા ઘણા ભારતીય જહાજો ફસાયેલા છે
AI Image
ભારતની લગભગ ૮૫% LPG આયાત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે-હાલમાં આ વિસ્તારમાં આશરે ૩૭ ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો ફસાયેલા છે, જે ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો કાર્ગો વહન કરે છે.
નવી દિલ્હી, અમેરિકા-ઇઝરાયલ-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ઘણા ભારતીય જહાજો ફસાયા છે, જેના કારણે કાર્ગો સલામતી, ક્રૂ સુરક્ષા અને ઉર્જા પુરવઠા અંગે ચિતા વધી રહી છે.ખલીજ ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, યુએસ-ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાસે ઘણા ભારતીય જહાજો ફસાયેલા છે, જેના કારણે કાર્ગો સલામતી, ક્રૂ સુરક્ષા અને ઉર્જા પુરવઠા અંગે ચિતાઓ ઉભી થઈ છે.
અહેવાલ મુજબ, હાલમાં આ વિસ્તારમાં આશરે ૩૭ ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો ફસાયેલા છે, જે ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો કાર્ગો વહન કરે છે. આ શિપિગ સંપત્તિઓ સુરક્ષાના જોખમમાં છે. આમાંના ઘણા જહાજો તેલ અથવા ગેસ વાહક છે. આ જહાજો ભારતીય બંદરો પર ક્રૂડ તેલ અને લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) વહન કરે છે.
અહેવાલ મુજબ, ભારતીય રાષ્ટ્રીય શિપમાલિક સંગઠન (INSA) એ બંદરો, શિપિગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયને પત્ર લખીને તાત્કાલિક સરકારના હસ્તક્ષેપની માંગ કરી છે. જહાજોના ફસાયેલા રહેવાનું કારણ આવશ્યક શિપિગ માર્ગોના નાકાબંધી-શૈલીના બંધૅ હોવાનું માનવામાં આવે છે. અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે શિપમાલિક સંગઠને સરકારને એવા અહેવાલો સ્પષ્ટ કરવા પણ કહ્યું છે કે ચીની અને ઈરાની જહાજો હજુ પણ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.
આનાથી ભારતીય ઓપરેટરોમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે કે શું તે પરિવહન માટે સલામત છે. એસોસિએશને ચેતવણી આપી છે કે આ પરિસ્થિતિ ભારતના ઇંધણ પુરવઠાને અસર કરી શકે છે. ભારતની લગભગ ૮૫% LPG આયાત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે લાંબા સમય સુધી બ્લોક થવાથી સપ્લાયમાં વિક્ષેપ પડી શકે છે. INSA એ સરકારને ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો માટે સલામત માર્ગ અને ક્રૂ સભ્યોની સલામતી સુનિﾍતિ કરવા પણ વિનંતી કરી છે.
એસોસિએશન અનુસાર, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ લડાઈ શરૂ થઈ ત્યારથી ત્રણ ભારતીય ટેન્કરો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. એક જહાજ મિસાઈલ હુમલામાં માંડ માંડ બચી ગયું. લોયડની યાદીના ઇન્ટેલિજન્સ અનુસાર, આશરે ૨૦૦ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વેપાર થતા ક્રૂડ અને પ્રોડક્ટ ટેન્કર હાલમાં ગલ્ફના પાણીમાં ફસાયેલા છે.
ત્ફલ્ખ્ના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ અનિલ દેવલીએ જણાવ્યું હતું કે આશરે ૪૦૦ ભારતીય ખલાસીઓ હાલમાં ભારતીય ધ્વજવાળા તેલ ટેન્કરો અને આ વિસ્તારમાં કાર્યરત ગેસ કેરિયર્સમાં છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા પરિવહન માર્ગોમાંનો એક છે. વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ નિકાસનો લગભગ ૨૦% ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચેના આ સાંકડા જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. ભારત ખાસ કરીને આનાથી સંવેદનશીલ છે.
તેની લગભગ ૪૦% ક્રૂડ ઓઇલ આયાત અને તેની ૫૦%થી વધુ લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) આયાત આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. લડાઈને કારણે શિપિંગ ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો માટે યુદ્ધ-જોખમ વીમા પ્રીમિયમમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. દેઓલીએ ચેતવણી આપી હતી કે વીમા ખર્ચ લગભગ બમણો થઈ શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું, માલના દરો પહેલાથી જ વધી ગયા છે.
ઘણા ઓપરેટરો નવા ઓર્ડર લેવામાં ખચકાટ અનુભવી રહ્યા છે. આ અવરોધ ભારતીય નિકાસ પર પણ અસર કરી રહ્યો છે. NDTV પ્રોફિટ અનુસાર, મધ્ય એશિયાઈ દેશોમાં થતી અબજો ડોલરની ભારતીય નિકાસ બંદરોમાં અથવા જહાજોમાં અટવાઈ ગઈ છે. ફોર્ચ્યુન રાઇસ લિમિટેડના નિકાસકાર અને ડિરેક્ટર દીપક કુમારે જણાવ્યું હતું કે કાર્ગો જહાજો આ માર્ગ ટાળી રહ્યા છે.
તેમણે કહ્યું, હાલમાં, ફક્ત થોડા જ જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે કારણ કે લડાઈથી નુકસાનનું જોખમ વધારે છે. મોટાભાગના કાર્ગો જહાજો મધ્ય એશિયાઈ દેશોમાં મુખ્ય બંદરો નજીક સલામત ઝોનમાં લંગરાયેલા છે. લડાઈને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધઘટ થઈ છે. ગલ્ફ ઓઇલ નિકાસમાં વિક્ષેપ પડવાની આશંકા વચ્ચે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલ થોડા સમય માટે પ્રતિ બેરલ 120$ ની નજીક પહોંચી ગયું, જે વર્ષોમાં તેનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે.
તાજેતરના બજાર અહેવાલો અનુસાર, ભાવ પાછળથી ઘટીને $90-92 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયા, જ્યારે યુએસ ક્રૂડ તેલડ ડોલર ૯૦ પ્રતિ બેરલની આસપાસ સ્થિર થયું. વિશ્લેષકો કહે છે કે તેલ બજાર ખૂબ જ અસ્થિર રહે છે. વેપારીઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને મધ્ય પૂર્વમાં મોટા સંઘર્ષની આસપાસના વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે
