મહિલા અનામત અને સીમાંકન બિલ સંસદમાં એકસાથે પસાર કરવા BJP સરકાર લાવશે ‘નિયમ 66’ સ્થગિત કરવાનો પ્રસ્તાવ
નવી દિલ્હી: લોકસભામાં એક મોટો રાજકીય ઉલટફેર જોવા મળી શકે છે. સત્તાધારી ભાજપ સરકાર સંસદીય પ્રક્રિયાના ‘નિયમ 66’ ને સ્થગિત (Suspend) કરવાનો પ્રસ્તાવ લાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બે અલગ-અલગ વિધેયકો—મહિલા અનામત અને સીમાંકન બિલ—ને સંયુક્ત રીતે મંજૂરી અપાવવાનો છે.
શું છે આ વ્યૂહરચના અને ‘નિયમ 66’?
સામાન્ય રીતે સંસદીય નિયમો મુજબ, બે અલગ-અલગ વિષયોના વિધેયકોને અલગ-અલગ ચર્ચા અને મતદાન દ્વારા પસાર કરવાના હોય છે. જોકે, નિયમ 66 હેઠળ જો ગૃહ સંમત થાય, તો પ્રક્રિયામાં ફેરફાર કરીને બે મહત્વપૂર્ણ બિલને એકસાથે જોડી શકાય છે.
-
હેતુ: સરકાર આ બંને મુદ્દાઓને એકબીજાના પૂરક ગણાવીને વિપક્ષી ગઠબંધનને ભીંસમાં લેવા માંગે છે.
-
ચોંકાવનારો નિર્ણય: અચાનક આ નિયમ સસ્પેન્ડ કરીને બિલ લાવવાની તૈયારીએ વિરોધ પક્ષોમાં દોડધામ મચાવી દીધી છે.
સીમાંકન અને મહિલા અનામતનું જોડાણ
મહિલા અનામત બિલને અસરકારક રીતે લાગુ કરવા માટે બેઠકોનું સીમાંકન (નવેસરથી સીટોની ફાળવણી) અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. સરકારની દલીલ છે કે જો આ બંને પ્રક્રિયાઓ એકસાથે કાયદાકીય સ્વરૂપ લેશે, તો જ ૨૦૨૯ની ચૂંટણીઓ પહેલા મહિલાઓને અનામતનો લાભ ઝડપથી મળી શકશે.
રાજકીય અસરો
-
વિપક્ષ માટે મૂંઝવણ: જો વિપક્ષ આ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરે છે, તો સરકાર તેમને ‘મહિલા વિરોધી’ અથવા ‘વિકાસ વિરોધી’ ચિતરી શકે છે.
-
ઐતિહાસિક સુધારો: આ પગલાથી ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલીમાં આમૂલ પરિવર્તન આવશે અને સંસદમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૩૩% નિશ્ચિત કરવા તરફ મોટું ડગલું ભરાશે.
-
સત્તાધારી પક્ષનો દબદબો: આ વ્યૂહરચના સાબિત કરે છે કે સરકાર ગૃહમાં પોતાની સંખ્યાબળ અને પ્રક્રિયાત્મક પકડનો ઉપયોગ કરીને જટિલ કાયદાઓને ઝડપથી પસાર કરવા કટિબદ્ધ છે.
આવતીકાલના દિવસનું મહત્વ
આવતીકાલે જ્યારે સંસદીય કાર્યમંત્રી આ પ્રસ્તાવ મુકશે, ત્યારે ગૃહમાં ભારે હંગામો થવાની શક્યતા છે. બંધારણીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પ્રક્રિયામાં નિયમોનું પાલન કેવી રીતે થાય છે તેના પર આખા દેશની નજર રહેશે.
નિષ્કર્ષ: આ માત્ર બે બિલ પસાર કરવાની વાત નથી, પરંતુ ૨૦૨૯ની ચૂંટણીની રણનીતિ અને દેશના લોકતાંત્રિક માળખાને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ છે.
