વરસાદ ઓછો પડે તો ચોખા, કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા ખરીફ પાકોની વાવણી પર અસર પડી શકે છે

દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં ચોમાસું સામાન્ય કરતાં નબળું રહી શકે છે -હવામાન વિભાગે આગાહી કરી

નવી દિલ્હી, દેશભરમાં તીવ્ર ગરમી વચ્ચે ચોમાસાને લઈને ચિંતાજનક સંકેતો સામે આવ્યા છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ એ આગાહી કરી છે કે જૂન અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ વચ્ચે આવનાર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું સામાન્ય કરતાં નબળું હોઈ શકે છે.

હવામાન વિભાગના ડિરેક્ટર જનરલ મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે દેશનો કુલ વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશ ના માત્ર ૯૦ ટકા રહેવાની શક્્યતા છે.

આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે દેશના ઘણા ભાગોમાં “સામાન્ય કરતાં નબળું ચોમાસું”, એટલે કે સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે. ખાસ કરીને ઉત્તરપશ્ચિમ ભારત, મધ્ય ભારત અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય પ્રદેશોમાં વરસાદ સરેરાશ કરતાં ઓછો રહેવાની ધારણા છે. જોકે, ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં સામાન્ય વરસાદની અપેક્ષા છે. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે કૃષિ દ્રષ્ટિકોણથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતો ચોમાસાનો મુખ્ય ક્ષેત્ર પણ આ વખતે નબળો પડી શકે છે. આની સીધી અસર ખરીફ પાક, જળસંગ્રહ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર થવાની શક્્યતા છે.

IMDએ જૂન ૨૦૨૬ માટે ચેતવણી પણ જાહેર કરી છે. વિભાગ અનુસાર, જૂનમાં દેશભરમાં સરેરાશ વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો એટલે કે ૯૨ ટકાથી ઓછો હોઈ શકે છે. ઉત્તરપશ્ચિમ ભારત, ઉત્તરપૂર્વ ભારત અને દક્ષિણ ભારતના કેટલાક ભાગોને બાદ કરતાં, મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદની ખાધ રહી શકે છે. આ સાથે, તાપમાન અંગે એક ભયાનક આગાહી બહાર આવી છે. હવામાન વિભાગે આગાહી કરી છે કે જૂનમાં દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેશે.

આનો અર્થ એ છે કે લોકોને લાંબા સમય સુધી ગરમીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આઇએમડી અનુસાર, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, પંજાબ, બિહાર, ઓડિશા, છત્તીસગઢ, ગુજરાત અને આંધ્રપ્રદેશમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમીના દિવસો રહેવાની ધારણા છે. મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, હિમાચલ પ્રદેશ અને તમિલનાડુના કેટલાક ભાગોમાં પણ તીવ્ર ગરમી પડવાની ધારણા છે.

જોકે, રાજસ્થાન અને ઝારખંડ માટે થોડી રાહત છે, જ્યાં ગરમીના દિવસોની સંખ્યા સામાન્ય કરતાં ઓછી રહેવાની આગાહી છે. નબળા ચોમાસાની અસર ફક્ત હવામાન પૂરતી મર્યાદિત નથી. ભારતની મોટી વસ્તી અને ખેતી હજુ પણ ચોમાસાના વરસાદ પર આધાર રાખે છે. જો વરસાદ ઓછો પડે તો ચોખા, કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા ખરીફ પાકોની વાવણી પર અસર પડી શકે છે.

આનાથી ખાદ્ય ફુગાવો વધી શકે છે અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આર્થિક દબાણ વધી શકે છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે આગામી થોડા અઠવાડિયામાં ચોમાસાની પ્રગતિ પર નજીકથી નજર રાખવાની જરૂર પડશે, કારણ કે શરૂઆતના સંકેતો આ વર્ષે સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદ તરફ નિર્દેશ કરે છે.