બાજીરામ એન્ડ રવિ IAS સ્ટડી સેન્ટર પર ₹૭ લાખનો દંડ: ભ્રામક જાહેરાતો બદલ CCPAની લાલ આંખ
નવી દિલ્હી, સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA) દ્વારા શનિવારે બાજીરામ એન્ડ રવિ IAS સ્ટડી સેન્ટર (Vajiram and Ravi IAS Study Centre) પર ₹૭,૦૦,૦૦૦ (સાત લાખ રૂપિયા)નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. સંસ્થા પર મહત્વની માહિતી જાણીજોઈને છુપાવીને ભ્રામક જાહેરાતો આપવાનો આરોપ છે.
ચીફ કમિશનર નિધિ ખરે અને કમિશનર અનુપમ મિશ્રાની આગેવાની હેઠળની CCPA એ આ આદેશ જાહેર કર્યો છે. ઓથોરિટીના અવલોકન મુજબ, આ કોચિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે UPSC સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષા (CSE) ૨૦૨૩ના સફળ ઉમેદવારોના નામ, ફોટોગ્રાફ્સ અને તેમની સિદ્ધિઓનો મોટા પાયે ઉપયોગ કરીને મોટા-મોટા દાવા કર્યા હતા, પરંતુ તે ઉમેદવારોએ સંસ્થામાં કયા ચોક્કસ કોર્સનો લાભ લીધો હતો તે અંગેની મહત્વપૂર્ણ માહિતી છુપાવી રાખી હતી.
ગ્રાહકોના અધિકારોનું રક્ષણ: CCPA એ જણાવ્યું હતું કે, ગ્રાહકોના અધિકારોનું સામૂહિક રીતે રક્ષણ કરવા અને ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, ૨૦૧૯ (Consumer Protection Act, 2019) ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરીને કોઈપણ માલ કે સેવાઓ અંગે કોઈ ખોટી કે ભ્રામક જાહેરાત ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
ઇન્ટરવ્યૂ ગાઇડન્સ પ્રોગ્રામ (IGP) અંગે મોટો ખુલાસો
ગ્રાહક સુરક્ષા એજન્સીએ નોંધ્યું છે કે, ઇન્ટરવ્યૂ ગાઇડન્સ પ્રોગ્રામ (IGP) એવો પ્રોગ્રામ છે જે ઉમેદવાર પોતાની મહેનતે UPSC CSE ના પ્રિલિમ્સ અને મેઇન્સ એમ બંને અત્યંત કઠિન તબક્કાઓ પાસ કરી લે તે પછી જ શરૂ થાય છે. આ બે મુખ્ય તબક્કાઓમાં સંસ્થાનું કોઈ શૈક્ષણિક યોગદાન હોતું નથી.
આવા ઉમેદવારોએ કયો ચોક્કસ કોર્સ પસંદ કર્યો હતો તેની કોઈ પણ વિગત જાહેર કર્યા વિના, સંસ્થાએ પોતાની પેઇડ (પૈસા લઈને કરાવાતા) કોચિંગ પ્રોગ્રામ્સની જાહેરાતો સાથે આ સફળ ઉમેદવારોના ફોટા પ્રદર્શિત કર્યા હતા. CCPA એ તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, આનાથી સંસ્થાએ એવી ભ્રામક છાપ ઊભી કરી કે આ ઉમેદવારો તેમના આખા વર્ષના (ફુલ-લેન્થ) કોચિંગ પ્રોગ્રામનું પરિણામ છે.
કોચિંગ સેક્ટર પર CCPAની કડક કાર્યવાહી
-
૬૦ થી વધુ નોટિસ: વિદ્યાર્થીઓના હિતોની રક્ષા કરવા અને કોચિંગ સેક્ટરમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે CCPA અત્યાર સુધીમાં ભ્રામક જાહેરાતો અને અયોગ્ય વ્યાપારી પ્રથાઓ બદલ વિવિધ કોચિંગ સંસ્થાઓને ૬૦ થી વધુ નોટિસ ફટકારી ચૂકી છે.
-
₹૧.૪૬ કરોડથી વધુનો કુલ દંડ: UPSC સિવિલ સર્વિસીસ (CSE), IIT-JEE, NEET, RBI અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે કોચિંગ આપતી સંસ્થાઓ પર CCPA એ અત્યાર સુધીમાં કુલ ₹૧.૪૬ કરોડથી વધુનો દંડ લગાવ્યો છે.
પારદર્શિતાનો અભાવ એ કાયદાનું ઉલ્લંઘન
CCPA એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, સફળ ઉમેદવારોએ કયા ચોક્કસ કોર્સનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હતો – જેમ કે તેઓ ક્લાસરૂમ પ્રોગ્રામમાં હતા, ઓપ્શનલ (વૈકલ્પિક) સબ્જેક્ટના કોચિંગમાં હતા, ટેસ્ટ સિરીઝમાં હતા કે પછી ટૂંકા ગાળાના ફ્રી ઇન્ટરવ્યૂ ગાઇડન્સ પ્રોગ્રામમાં હતા – તે જાહેર ન કરવું એ ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ ‘ભ્રામક જાહેરાત’ સમાન છે. આ પ્રકારની માહિતી છુપાવવાથી ભવિષ્યના ગ્રાહકો (વિદ્યાર્થીઓ) સમજી-વિચારીને યોગ્ય નિર્ણય લેવાના અધિકારથી વંચિત રહી જાય છે.
