ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર કોણ- તેમના ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા સાથે સંબંધો કેવા છે?

યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે ઈરાનને મળ્યા નવા નેતા-અલીરેઝા અરાફી સંભાળશે સુપ્રીમ લીડરની કમાન

(એજન્સી)તહેરાન, અમેરિકા-ઈઝરાયેલના સંયુક્ત હુમલામાં અલી ખામેનેઈના મૃત્યુ બાદ ઈરાની ધર્મગુરુ અયાતુલ્લા અલીરેઝા અરાફીને ઈરાનના વચગાળાના સુપ્રીમ લીડર બનાવવામાં આવ્યા છે. તેઓ વચગાળાની નેતૃત્વ પરિષદમાં કાયદા નિષ્ણાત સભ્ય તરીકે કામ કરશે.

બંધારણ હેઠળ નવા સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ ઘોલામ-હોસૈન મોહસિની-એજેઈ અને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલના એક ધર્મગુરુ સાથે મળીને આ પરિષદ દેશની કમાન સંભાળશે.

ઈરાનના નવા (વચગાળાના) સુપ્રીમ લીડર

હાલમાં કોઈ કાયમી સુપ્રીમ લીડરની નિમણૂક થઈ નથી, પરંતુ દેશ ચલાવવા માટે એક વચગાળાની નેતૃત્વ પરિષદ (Interim Leadership Council) બનાવવામાં આવી છે.

• આયાતુલ્લા અલીરેઝા અરાફી (Ayatollah Alireza Arafi): તેમને ‘વચગાળાના સુપ્રીમ લીડર’ તરીકેની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હોવાનું મનાય છે. તેઓ વરિષ્ઠ ધર્મગુરુ છે અને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલના સભ્ય પણ છે.

• નેતૃત્વ ટીમ: રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન, ચીફ જસ્ટિસ મોહસેની-એજેઈ અને અલીરેઝા અરાફી સંયુક્ત રીતે આ સંક્રમણ કાળમાં દેશનું સંચાલન કરી રહ્યા છે. ‘એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સ’ ટૂંક સમયમાં નવા કાયમી સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી કરશે.

ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો

નવા વચગાળાના નેતૃત્વ હેઠળ સંબંધો અત્યંત તણાવપૂર્ણ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં છે:

• ઈઝરાયેલ સાથે: સંબંધો અત્યારે ઈતિહાસના સૌથી ખરાબ તબક્કે છે. ખામેનીના મૃત્યુને ઈરાને “યુદ્ધની જાહેરાત” ગણાવી છે. ઈરાન તરફથી ઈઝરાયેલ પર મિસાઈલ હુમલાઓ દ્વારા વળતો પ્રહાર કરવામાં આવ્યો છે. ઈઝરાયેલ આ હુમલાઓને પોતાની સુરક્ષા માટે “પ્રી-એમ્પટિવ” (પહેલાથી કરેલો બચાવ) ગણાવે છે.

• અમેરિકા સાથે: અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાસન હેઠળ ઈરાન પર દબાણ વધ્યું છે. અમેરિકાએ આ હુમલામાં સીધી ભૂમિકા ભજવી હોવાથી ઈરાની નેતૃત્વ અમેરિકાને પોતાનો મુખ્ય દુશ્મન માને છે. જોકે, કેટલાક અહેવાલો મુજબ ઈરાનનું નવું નેતૃત્વ પડદા પાછળ મંત્રણા માટે તૈયાર હોવાના સંકેતો પણ મળી રહ્યા છે, પરંતુ સત્તાવાર રીતે અત્યારે માત્ર સંઘર્ષની સ્થિતિ છે.

અયાતુલ્લા અલીરેઝા અરાફીની વચગાળાની નેતૃત્વ પરિષદમાં કાયદા નિષ્ણાત સભ્ય તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે. ઈરાનના બંધારણ મુજબ નવા નેતાની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી આ પરિષદ સંક્રમણ કાળ દરમિયાન સુપ્રીમ લીડરના તમામ કાર્યો સંભાળશે.

ઈરાનના બંધારણ અનુસાર, વચગાળાની પરિષદમાં રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ ઘોલામ-હોસૈન મોહસેની-એજેઈ અને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલના એક ધર્મગુરુનો સમાવેશ થાય છે.

ખામેનેઈના મોત બાદ આ પરિષદ સાથે મળીને દેશનું નેતૃત્વ કરશે, કારણ કે ઈરાન હવે પરિવર્તનના તબક્કામાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે. ઈરાનના નવા વચગાળાના સુપ્રીમ લીડર અલીરેઝા અરાફી કોણ છે. ૧૯૫૯માં જન્મેલા ૬૭ વર્ષીય અરાફી ઈરાનના ધાર્મિક માળખામાં એક મોટું નામ માનવામાં આવે છે. આ નિમણૂક પહેલા પણ તેમની પાસે ત્રણ મહત્વના હોદ્દા હતા.

તેઓ દેશભરની ઇસ્લામિક સેમિનરી સિસ્ટમના નિયામક છે, ગાર્ડિયન કાઉન્સિલના સભ્ય છે અને એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્‌સના પણ સભ્ય છે. કોમની પરંપરાગત ધાર્મિક વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા હોવા છતાં અરાફીને થોડા અલગ પ્રકારના નેતા માનવામાં આવે છે.

તેમને શિક્ષિત, અનેક ભાષાઓના જાણકાર અને ટેકનોલોજીની સમજ ધરાવતા ધર્મગુરુ ગણાવવામાં આવે છે. તેઓ એઆઈ જેવી નવી ટેકનોલોજી દ્વારા ઇસ્લામિક વિચારધારાને દુનિયાભરમાં ફેલાવવાની જરૂરિયાત પર પણ બોલતા રહ્યા છે.