ભારત-નેપાળ સીમા વિવાદ પર વિદેશ મંત્રાલયનું કડક વલણ: ત્રીજા પક્ષની દખલગીરી અસ્વીકાર્ય

• ત્રીજા પક્ષની ભૂમિકા નકારાઈ: ભારતે નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહના સરહદ વિવાદ અંગેના નિવેદન પર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ દ્વિપક્ષીય મામલામાં કોઈ ત્રીજા પક્ષની દરમિયાનગીરી સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.

• ૯૮ ટકા સરહદ સીમાંકિત: ભારત અને નેપાળ વચ્ચેની સરહદનો લગભગ 98% હિસ્સો સીમાંકિત થઈ ચૂક્યો છે, જ્યારે ગંડક નદીના બદલાયેલા માર્ગને કારણે બાકીના હિસ્સાના ઉકેલની પ્રક્રિયા ચાલુ છે.

• સંયુક્ત મેપિંગ અને બેઠક: સરહદી વિસ્તારોમાં દબાણ અને “નો મેન્સ લેન્ડ” પરના કથિત કબજાના કેસોનું સંયુક્ત મેપિંગ થઈ રહ્યું છે, જે અંતર્ગત નેપાળની આરએસપી પાર્ટીના પ્રતિનિધિમંડળે ભારતીય નેતાઓ અને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે દ્વિપક્ષીય ચર્ચા કરી છે.

નવી દિલ્હી,  ભારતે નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સીમા વિવાદમાં કોઈપણ ત્રીજા પક્ષની કોઈ ભૂમિકા રહેશે નહીં. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે બંને દેશો આ સંવેદનશીલ મુદ્દાને પરસ્પર સહમતિ અને દ્વિપક્ષીય વાતચીતથી જ ઉકેલશે. ભારત સરકારનું આ સત્તાવાર નિવેદન બાલેન શાહના તે દાવા બાદ આવ્યું છે, જેમાં તેમણે કથિત રીતે કહ્યું હતું કે નેપાળે પણ ભારતના કેટલાક વિસ્તારો પર કબજો કરી રાખ્યો છે.

ભારતીય વિદેશ વિભાગના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે, સરકારે નેપાળના વડાપ્રધાનની ટિપ્પણીઓ અને ત્યારબાદ નેપાળના વિદેશ મંત્રાલય તરફથી આવેલા સત્તાવાર નિવેદનોની ગંભીર નોંધ લીધી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સરહદ સંબંધિત તમામ પાસાઓ અને વિવાદોને ઉકેલવા માટે ભારત અને નેપાળે પહેલેથી જ મજબૂત દ્વિપક્ષીય તંત્રો સ્થાપિત કરેલા છે. તેથી, સંબંધિત તમામ પક્ષોએ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ બંને દેશો વચ્ચેનો આંતરિક મામલો છે.

સરહદની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે, ભારત-નેપાળ સરહદનો લગભગ 98 ટકા હિસ્સો સંપૂર્ણપણે સીમાંકિત થઈ ચૂક્યો છે. જો કે, સમય જતાં ગંડક નદીનો માર્ગ બદલાવાને કારણે અમુક ચોક્કસ હિસ્સાના ઉકેલની પ્રક્રિયા હજુ પણ બાકી છે અને તેના પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

આ ઉપરાંત, સરહદી વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર દબાણ અને “નો મેન્સ લેન્ડ” પર કથિત કબજાના જે કિસ્સાઓ પ્રકાશમાં આવ્યા છે, તેના નિકાલ માટે બંને દેશો દ્વારા સંયુક્ત રીતે મેપિંગ કરવાની કામગીરી પણ પ્રગતિમાં છે. આ દ્વિપક્ષીય વ્યવસ્થા હેઠળ કોઈપણ ત્રીજા દેશ કે સંગઠનની દરમિયાનગીરીને બિલકુલ સ્થાન નથી.

આ દરમિયાન, નેપાળના શાસક પક્ષ ‘રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી’ (આરએસપી) ના અધ્યક્ષ રવિ લામિછાન એક ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ સાથે ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન નેપાળી પ્રતિનિધિ મંડળે ભારતના કેન્દ્રિય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને ભાજપના રાષ્ટ્રીય નેતાઓ સાથે મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતો કરી હતી.

તદુપરાંત, ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર સાથે પણ લામિછાનની એક વિશેષ બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વિકાસ સહયોગ, આર્થિક ભાગીદારી અને બંને દેશોના લોકો વચ્ચેના પરંપરાગત સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા પર સકારાત્મક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. વિદેશ મંત્રી જયશંકરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર આ બેઠકની તસવીર શેર કરીને જણાવ્યું હતું કે, આ પરસ્પર સંબંધો બંને દેશોના વિકાસ અને સમૃદ્ધિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.