મીડલ ઈસ્ટના અસ્પષ્ટ સંઘર્ષની જાળમાં ફસાયા પછી, અમેરિકા માટે તેમાંથી બહાર નીકળવું મુશ્કેલ: કેમ્પબેલ

ઈરાન યુદ્ધે અમેરિકાના ‘ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર’ ને હચમચાવી દીધું: અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ અને ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનાકાર

સરકારના ટોચના નેતાઓનો મોટાભાગનો સમય હવે ગલ્ફ વિસ્તારની કામગીરીમાં ખર્ચાઈ રહ્યો છે, જે એશિયા માટે ફાળવવો જોઈતો હતો.

વોશિંગ્ટન, ૨૦ માર્ચ, અમેરિકાના જો બિડેન વહીવટીતંત્રના ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ અધિકારીએ શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે, ઈરાનમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ ઈન્ડો-પેસિફિક (હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્ર) માં અમેરિકાની વ્યૂહાત્મક પ્રતિબદ્ધતાઓને ડગમગાવી રહ્યો છે, કારણ કે વોશિંગ્ટન તેની સૈન્ય સંપત્તિ અને નેતૃત્વનું ધ્યાન ફરીથી મધ્ય પૂર્વ તરફ વાળી રહ્યું છે.

અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ અને ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનાકાર કુર્ટ કેમ્પબેલે જણાવ્યું હતું કે, “છેલ્લા બે દાયકાથી અમેરિકી સરકારનો મુખ્ય દ્વિપક્ષીય પ્રયાસ મધ્ય પૂર્વમાંથી હટીને ૨૧મી સદીના મુખ્ય ક્ષેત્ર ઈન્ડો-પેસિફિક તરફ સૈન્ય, રાજદ્વારી અને વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓને વાળવાનો રહ્યો છે.”

વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન પર બ્રેક

બરાક ઓબામા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને જો બિડેન – ત્રણેય વહીવટીતંત્રોએ એશિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની નીતિ અપનાવી હતી. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ ચીનનો ઉદય, ટેકનોલોજીકલ નવીનતા અને એશિયાઈ દેશોનું સૈન્ય આધુનિકીકરણ હતું.

જોકે, કેમ્પબેલે શુક્રવારે જાહેર કરેલી પોલિસી નોટમાં જણાવ્યું હતું કે, ઈઝરાયેલ સાથે મળીને ઈરાન પર હુમલો કરવાના નિર્ણયે આ ગતિને ખોરવી નાખી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, “રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે – કદાચ અજાણતા – આ ટ્રેન્ડના દરેક પાસાને ઉલટાવી દીધા છે.”

• નેતૃત્વનું ધ્યાન: સરકારના ટોચના નેતાઓનો મોટાભાગનો સમય હવે ગલ્ફ વિસ્તારની કામગીરીમાં ખર્ચાઈ રહ્યો છે, જે એશિયા માટે ફાળવવો જોઈતો હતો.

• સૈન્ય સ્થાનાંતરણ: એશિયામાં ધૈર્યપૂર્વક એકત્ર કરાયેલી સૈન્ય ક્ષમતાઓ, જેમાં એરક્રાફ્ટ કેરિયર, એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઈલ સિસ્ટમ અને મરીન એક્સપિડિશનરી યુનિટનો સમાવેશ થાય છે, તેને રાતોરાત ગલ્ફમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે.

• રાજદ્વારી અવરોધ: ચીનના નેતા શિ જિનપિંગ સાથેની આયોજિત સમિટ અને જાપાન જેવા સાથી દેશો સાથેના મહત્વના સંપર્કો આ સંઘર્ષને કારણે મોકૂફ રાખવામાં આવ્યા છે.

ચીન માટે ફાયદાકારક સ્થિતિ?

કેમ્પબેલે ચેતવણી આપી હતી કે એકવાર મધ્ય પૂર્વના અસ્પષ્ટ સંઘર્ષની જાળમાં ફસાયા પછી, અમેરિકા માટે તેમાંથી બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની શકે છે.

તેમણે ઉમેર્યું કે, “ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનામાંથી અમેરિકાનું આ રીતે અચાનક હટી જવું એશિયામાં રહેલા આપણા નજીકના ભાગીદારોને ચિંતિત કરશે. સાથે જ, આ સ્થિતિ બેજિંગ (ચીન) ને આ પ્રદેશમાં અને તેની બહાર પોતાની સંભાવનાઓ વિશે વધુ આત્મવિશ્વાસ જગાવવા પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે.”

જોકે, વહીવટીતંત્રના કેટલાક વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું માનવું છે કે આ ફેરફાર કામચલાઉ છે અને ટૂંક સમયમાં જ અમેરિકાનું ધ્યાન ફરીથી પશ્ચિમ પેસિફિક ક્ષેત્ર પર કેન્દ્રિત થશે.