અમેરિકામાં ખોરાક, ગેસ, કપડાં, ભાડું… તમે ગમે તે નામ લો, બધું જ મોંઘું થઈ રહ્યું છે

વોશિંગ્ટન, ૨૧ મે અમેરિકામાં ફુગાવો (મોંઘવારી) ફરીથી ઝડપથી વધતાં અમેરિકનોએ કરિયાણું, ગેસોલિન (પેટ્રોલ) અને અન્ય રોજિંદી જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ માટે વધુ કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે. અર્થશાસ્ત્રીઓ આ વધતા જતા જીવનનિર્વાહના ખર્ચ પાછળ મુખ્યત્વે ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષો (geopolitical conflicts) અને ઊર્જા પુરવઠામાં અવરોધોને જવાબદાર ગણાવી રહ્યા છે.

યુએસ બ્યુરો ઓફ લેબર સ્ટેટિસ્ટિક્સ (BLS) ના તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે, એપ્રિલમાં પૂરા થતા ૧૨ મહિના દરમિયાન ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (Consumer Price Index – CPI), જે ફુગાવાનું વ્યાપક માપદંડ છે, તે ૩.૮ ટકા વધ્યો છે. ૨૦૨૩ પછીનો આ સૌથી ઝડપી વાર્ષિક દર છે.

સિન્હુઆ ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ અનુસાર, એપ્રિલ મહિનામાં માસિક ફુગાવામાં ૦.૬ ટકાનો વધારો થયો છે. આ દરમિયાન ઊર્જા (energy) ના ભાવો તીવ્ર ગતિએ વધ્યા છે અને કરિયાણાનો ખર્ચ પણ સતત વધી રહ્યો છે, જેના કારણે ગ્રાહકોમાં ભારે અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.

ગ્લેન્ડેલના રહેવાસી અને બે બાળકોની માતા મેક્સી બેકરે સિન્હુઆ ન્યૂઝને જણાવ્યું કે, “અત્યારે દરેક વસ્તુ પાછળ વધુ ખર્ચ થઈ રહ્યો છે.” લગભગ તમામ વસ્તુઓના વધતા ભાવ અંગે ગ્રાહકોની ચિંતા વ્યક્ત કરતા તેમણે ઉમેર્યું, “ખોરાક, ગેસ, કપડાં, ભાડું… તમે ગમે તે નામ લો, બધું જ મોંઘું થઈ રહ્યું છે.”

અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે ફુગાવામાં સૌથી મોટો ફાળો આપનારું પરિબળ ઊર્જાના વધતા ભાવ છે, જે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા કોરિડોરમાંથી એક એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માંથી ઓઇલના પરિવહનમાં નડતા અવરોધો સાથે જોડાયેલું છે.

BLS એ જણાવ્યું હતું કે, એપ્રિલમાં પૂરા થતા ૧૨ મહિના માટે એનર્જી ઇન્ડેક્સમાં ૧૭.૯ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે ગેસોલિનના ભાવમાં ૨૮.૪ ટકાનો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. એપ્રિલના માસિક ફુગાવાના વધારામાં ઊર્જાનો હિસ્સો ૪૦ ટકાથી વધુ હતો.

અમેરિકન ઓટોમોબાઈલ એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગેસોલિનના સરેરાશ ભાવ વધીને પ્રતિ ગેલન ૪.૫૦ યુએસ ડોલરથી ઉપર પહોંચી ગયા છે.

ઇંધણના ઊંચા ભાવો સમગ્ર અર્થતંત્ર પર અસર કરે છે, કારણ કે પરિવહન ખર્ચ (transportation costs) કરિયાણાથી લઈને શિપિંગ અને હવાઈ મુસાફરી સુધીની લગભગ દરેક ગ્રાહક પ્રોડક્ટને પ્રભાવિત કરે છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓ લાંબા સમયથી દલીલ કરી રહ્યા છે કે ઊર્જાનો ફુગાવો ગ્રાહકો પર લાદવામાં આવેલા ટેક્સ જેવું કામ કરે છે. જ્યારે ટ્રકિંગ (ટ્રાન્સપોર્ટ) નો ખર્ચ વધે છે, ત્યારે સુપરમાર્કેટ્સ અને રિટેલરો ઘણીવાર આ વધેલો બોજ ગ્રાહકો પર નાખે છે.

ખોરાકની કિંમતો પણ હવે મુશ્કેલીનું કારણ બની રહી છે.

BLS ના અહેવાલ મુજબ, ‘ફૂડ એટ હોમ’ ઇન્ડેક્સ (જે કરિયાણાના ફુગાવાને માપે છે) માત્ર એપ્રિલ મહિનામાં જ ૦.૭ ટકા વધ્યો છે. ફુગાવાના વિશ્લેષણ અનુસાર બીફ, કોફી, ફળો અને શાકભાજીના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે.

ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા પરિવારો માટે તેમની આવકનો મોટો હિસ્સો કરિયાણા પાછળ ખર્ચાય છે, તેથી સામાન્ય વધારો પણ તેમના બજેટને ખોરવી નાખે છે અને તેમને ખરીદીની આદતોમાં કાપ મૂકવાની ફરજ પાડે છે.

દરમિયાન, ફુગાવાનો અન્ય એક મોટો હિસ્સો એવા ઘરના ભાડા (shelter costs) નો ખર્ચ પણ સતત વધી રહ્યો છે. BLS મુજબ, એપ્રિલમાં ઓનર્સ ઇક્વિવેલેન્ટ રેન્ટ (ઓનરના ઘરનું અંદાજિત ભાડું) ઇન્ડેક્સ અને વાસ્તવિક ભાડા ઇન્ડેક્સ બંનેમાં ૦.૫ ટકાનો વધારો થયો છે.

ગ્રાહકો માટે કદાચ સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે હવે ફુગાવાનો દર કમાણી (વિકાસ દર) કરતાં વધી ગયો છે.

BLS અનુસાર, તમામ કર્મચારીઓની વાસ્તવિક સરેરાશ કલાકની કમાણી (Real average hourly earnings) માર્ચથી એપ્રિલ દરમિયાન ૦.૫ ટકા ઘટી છે અને એપ્રિલ ૨૦૨૫ ની સરખામણીમાં ૦.૩ ટકા ઓછી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે પગારમાં સામાન્ય વધારો થયો હોવા છતાં ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ (purchasing power) ઘટી રહી છે.

જ્યારે વેતન ભાવવધારાની સામે ટકી શકતું નથી, ત્યારે પરિવારો સામાન્ય રીતે મોજશોખના ખર્ચમાં ઘટાડો કરીને, ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વધારીને અથવા મોટી ખરીદીઓ મુલતવી રાખીને પરિસ્થિતિ સાથે સમાયોજન સાધે છે.

લોસ એન્જલસની એક રિટેલ દુકાનના કર્મચારી ડેનિસ કોહને જણાવ્યું કે, “બધું જ મોંઘું થઈ ગયું છે, તેથી પૈસા લાંબો સમય ચાલતા નથી. મને સમજાતું નથી કે હું આ નાણાકીય તંગીને કેવી રીતે પૂરી કરીશ.”