મિડલ ઈસ્ટ કટોકટી વચ્ચે ભારતની ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગ વ્યૂહરચના વિશ્વ માટે સફળતાનું ઉદાહરણ બની: રિપોર્ટ

નવી દિલ્હી, 12 મે : પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) ની કટોકટી અને ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાયમાં અવરોધ ઊભો થયો છે, ત્યારે ઈથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ ભવિષ્યના ટકાઉ ઈંધણ તરીકે ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. ‘ધ ટાઈમ્સ કુવૈત’ અખબારના અહેવાલ મુજબ, ભારત વિશ્વની સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચનારી બાયોફ્યુઅલ સક્સેસ સ્ટોરી તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે ભારતની લાંબા ગાળાની ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગ વ્યૂહરચના ફળદાયી સાબિત થઈ છે. આ વ્યૂહરચનાને કારણે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા (ભારત) ને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ બંધ થવાને કારણે ઉદભવેલા ઓઈલ સપ્લાયના આંચકા સામે રક્ષણ મળ્યું છે, જેણે વૈશ્વિક બજારોને હચમચાવી દીધા છે.

સિદ્ધિઓ અને લક્ષ્યાંકો: અહેવાલ જણાવે છે કે ૨૦૦૩માં માત્ર ૫ ટકા ઈથેનોલ મિશ્રણના સામાન્ય લક્ષ્યથી શરૂઆત કરીને ભારતે બાયોફ્યુઅલ તરફના પરિવર્તનને વેગ આપ્યો છે. ભારતે હવે તેના મૂળ લક્ષ્ય સમયપત્રક કરતા વહેલા પેટ્રોલમાં લગભગ ૨૦ ટકા ઈથેનોલ મિશ્રણનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી લીધું છે. દેશ હવે ૮૫ ટકા ઈથેનોલ ધરાવતા ‘E85’ પેટ્રોલ તેમજ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો માટે ‘E100’ ઈંધણની તૈયારી કરી રહ્યો છે.

લેખમાં એ વાત પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે કે ૨૦૧૪ સુધી ભારતમાં સરેરાશ ઈથેનોલ મિશ્રણનું સ્તર માત્ર ૧.૫૩ ટકા હતું. જોકે, સ્થિર નીતિગત સમર્થન, ડિસ્ટિલરી ક્ષમતામાં રોકાણ અને લાંબા ગાળાના આયોજને વર્તમાન ઝડપી વિસ્તરણનો પાયો નાખ્યો છે.

મુખ્ય વળાંક: સૌથી મોટો વળાંક ૨૦૧૮માં ‘નેશનલ પોલિસી ઓન બાયોફ્યુઅલ્સ’ (જૈવ ઈંધણ પર રાષ્ટ્રીય નીતિ) ની રજૂઆત સાથે આવ્યો, જેણે આ કાર્યક્રમનો વ્યાપ નોંધપાત્ર રીતે વધાર્યો. ઈથેનોલનું ઉત્પાદન માત્ર શેરડીના મોલાસીસ સુધી મર્યાદિત ન રાખતા તેમાં બગડેલા અનાજ, વધારાના ચોખા, મકાઈ અને કૃષિ કચરાનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો. આ પગલાથી શેરડી પરની નિર્ભરતા ઘટી અને ઉત્તર તથા મધ્ય ભારતના અનાજ ઉત્પાદક પ્રદેશો ઈથેનોલ અર્થતંત્ર સાથે જોડાયા.

આર્થિક અને ગ્રામીણ ફાયદા: શરૂઆતમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે પર્યાવરણીય પહેલ તરીકે શરૂ થયેલો આ કાર્યક્રમ હવે ઉર્જા સુરક્ષા, આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા અને ગ્રામીણ વિકાસ પર કેન્દ્રિત રાષ્ટ્રીય વ્યૂહરચનામાં પરિવર્તિત થયો છે.

આ કાર્યક્રમ ભારતને આયાતી ક્રૂડ ઓઈલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને અબજો ડોલરનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવામાં મદદ કરી રહ્યો છે. ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતા વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં અનિશ્ચિતતા પેદા કરી રહી છે. ઈથેનોલને મળેલા પ્રોત્સાહનથી ગ્રામીણ અર્થતંત્રને પણ મોટો ફાયદો થઈ રહ્યો છે, જેનાથી ખેતી, પરિવહન અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે રોજગારીની નવી તકો ઉભી થઈ રહી છે.