“મારે ઈરાનનું તેલ જોઈએ છે”, ખાર્ગ આઈલેન્ડ કબજે કરવાની આપી ચેતવણી: ટ્રમ્પ

ખાર્ગ આઈલેન્ડ એ ઈરાનનો સૌથી મહત્વનો વ્યૂહાત્મક ટાપુ છે, જ્યાંથી ઈરાનનું ૯૦ ટકાથી વધુ તેલ નિકાસ થાય છે.

ખાર્ગ આઈલેન્ડ પરથી ઈરાનનું મોટા ભાગનું ઑઇલ નિકાસ થાય છે. આ ટાપુ ઈરાનની પેટ્રોલિયમ નિકાસો માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

વોશિંગ્ટન, ૩૦ માર્ચ: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક વિવાદાસ્પદ નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે તેઓ “ઈરાનનું તેલ લેવા” માંગે છે અને આ માટે ઈરાનના મુખ્ય તેલ નિકાસ કેન્દ્ર ‘ખાર્ગ આઈલેન્ડ’ (Kharg Island) પર કબજો કરી શકે છે.

President Trump says the US is considering seizing Iran’s Kharg Island, a key oil hub, amid rising tensions involving Iran and Israel.

વેનેઝુએલા સાથે કરી સરખામણી ‘ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સ’ ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં ટ્રમ્પે કહ્યું, “સાચું કહું તો, મારો વિચાર ઈરાનનું તેલ લેવાનો છે.” તેમણે આ પગલાને વેનેઝુએલાની સ્થિતિ સાથે સરખાવ્યું, જ્યાં વોશિંગ્ટન જાન્યુઆરીમાં રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને બળજબરીથી હટાવ્યા બાદ તેલ ઉદ્યોગ પર અનિશ્ચિતકાળ માટે નિયંત્રણ રાખવાનો ઈરાદો ધરાવે છે.

ખાર્ગ આઈલેન્ડનું મહત્વ અને જોખમ

ખાર્ગ આઈલેન્ડ એ ઈરાનનો સૌથી મહત્વનો વ્યૂહાત્મક ટાપુ છે, જ્યાંથી ઈરાનનું ૯૦ ટકાથી વધુ તેલ નિકાસ થાય છે. અહેવાલ મુજબ, આ ટાપુ પર હુમલો કરવાથી જાનહાનિ વધી શકે છે અને યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાઈ શકે છે. જોકે, ટ્રમ્પે વિશ્વાસ વ્યક્ત કરતા કહ્યું, “કદાચ આપણે ખાર્ગ આઈલેન્ડ લઈએ, કદાચ ન પણ લઈએ. અમારી પાસે ઘણા વિકલ્પો છે. તેનો અર્થ એ પણ થશે કે આપણે ત્યાં થોડો સમય રોકાવું પડશે. મને લાગે છે કે ઈરાન પાસે આ ટાપુ પર બચાવ માટે બહુ ઓછી વ્યવસ્થા છે, અમે તેને સરળતાથી કબજે કરી શકીએ છીએ.”

યુરેનિયમ અને સૈન્ય જમાવટ

અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ ઈરાન પાસેથી આશરે ૧૦૦૦ પાઉન્ડ યુરેનિયમ કઢાવવા માટે સૈન્ય ઓપરેશન પર વિચાર કરી રહ્યા છે. ‘ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ ના અહેવાલ મુજબ, યુદ્ધના અંત માટે ટ્રમ્પ ઈરાન સામે આ યુરેનિયમ સોંપવાની શરત મૂકી શકે છે. પેન્ટાગોન આ વિસ્તારમાં વધારાના ૧૦,૦૦૦ સૈનિકો તૈનાત કરી રહ્યું છે, જેમાંથી ૩,૫૦૦ સૈનિકો મધ્ય પૂર્વમાં પહોંચી ગયા છે.

પાકિસ્તાન દ્વારા મધ્યસ્થતા અને તેલના ભાવ

આટલા તણાવ છતાં, ટ્રમ્પે નોંધ્યું કે પાકિસ્તાની “દૂતો” (Emissaries) દ્વારા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની પરોક્ષ વાતચીતમાં પ્રગતિ થઈ રહી છે. તેમણે કહ્યું, “ખૂબ ઝડપથી કોઈ સમજૂતી થઈ શકે છે.”

વૈશ્વિક અસર: ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા હુમલા બાદ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો આવ્યો છે. માર્ચમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ $૧૧૯.૫ સુધી પહોંચ્યું હતું, જે જૂન ૨૦૨૨ પછીનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે.

ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૮૦% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે. જો ક્રૂડ ઓઈલ $૧૨૦ પ્રતિ બેરલની આસપાસ રહે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. આનાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થશે, જેના કારણે શાકભાજી, અનાજ અને દૂધ જેવી જીવનજરૂરી વસ્તુઓના ભાવ વધશે.

રૂપિયાનું અવમૂલ્યન (Currency Impact) જ્યારે તેલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે ભારતે આયાત માટે વધુ અમેરિકી ડોલર ચૂકવવા પડે છે. આનાથી ડોલરની માંગ વધે છે અને ભારતીય રૂપિયો નબળો પડી શકે છે. રૂપિયો નબળો પડવાથી વિદેશી શિક્ષણ, પ્રવાસ અને આયાતી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ વસ્તુઓ મોંઘી થાય છે.

ભારત પાસે કટોકટીના સમય માટે તેલનો અનામત ભંડાર (વિશાખાપટ્ટનમ, મેંગ્લોર અને પાદુર ખાતે) છે. જો યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય, તો ભારતે આ ભંડારનો ઉપયોગ કરવો પડી શકે છે. ભારત હાલમાં રશિયા અને અન્ય દેશો પાસેથી સસ્તું તેલ મેળવવાના વિકલ્પો પણ શોધી રહ્યું છે.